Mua sắm & hoàn thuế

Mua sắm ở Việt Nam chia làm hai kiểu rất khác nhau: chợ truyền thống (mặc cả bắt buộc) và trung tâm thương mại/cửa hàng có giá niêm yết (không mặc cả). Với người Việt đi nước ngoài, phần đáng chú ý hơn là quy trình hoàn thuế VAT khi mua hàng ở các nước có chương trình này (Nhật, Hàn, EU…) — một khoản tiền có thể lấy lại nhưng dễ bỏ lỡ nếu không làm đúng thủ tục trước khi rời nước đó.

Mua gì, mua ở đâu (trong nước)

Đặc sản vùng miền là lựa chọn phổ biến nhất: cà phê, hạt điều, trà, đồ thủ công mỹ nghệ, lụa (Hội An, Vạn Phúc), gốm (Bát Tràng), nón lá. Với đồ ăn mang về, chọn loại đóng gói kín, còn hạn sử dụng, và kiểm tra quy định hải quan nước đến (nhiều nước cấm mang thịt, trái cây tươi) — xem thêm hải quan về Việt Nam nếu là chiều ngược lại.

Chợ & trung tâm thương mại

Chợ truyền thống (Bến Thành ở TP.HCM, Đồng Xuân/Hàng Đào ở Hà Nội, Đông Ba ở Huế, chợ Hàn ở Đà Nẵng, phố đêm Hội An…) bán giá chưa cố định — người bán thường hét giá cao hơn giá bán thực với khách nước ngoài hoặc khách tỉnh khác. Trung tâm thương mại, siêu thị, chuỗi cửa hàng tiện lợi có giá niêm yết cố định, không mặc cả, thanh toán VietQR hoặc thẻ dễ dàng hơn.

Mặc cả

Hỏi giá vài sạp khác nhau trước khi mua để có mức tham khảo, trả khoảng một nửa đến hai phần ba giá người bán hét ban đầu rồi thương lượng dần, giữ thái độ vui vẻ thay vì gay gắt. Đồ ăn tươi (hải sản, trái cây) ở chợ thường ít mặc cả được hơn đồ lưu niệm. Nếu người bán không chịu giảm và bạn thấy giá vẫn hợp lý so với chỗ khác, cứ mua — mặc cả không phải cuộc thi phải thắng bằng mọi giá.

Hoàn thuế khi mua sắm ở nước ngoài (outbound)

Nhiều nước (Nhật, Hàn Quốc, các nước EU, một số nước Đông Nam Á khác) có chương trình hoàn thuế VAT/GTGT cho khách du lịch nước ngoài mua hàng tại cửa hàng có đăng ký chương trình (thường có biển “Tax Free”/“Tax Refund”). Quy trình chung, không phải cho mọi nước:

1. Mua tại cửa hàng có dán biển hoàn thuế, xuất trình hộ chiếu lúc thanh toán để lấy hoá đơn hoàn thuế (tax refund form/receipt).
2. Giữ nguyên hoá đơn và tem/nhãn sản phẩm (nhiều nước yêu cầu hàng chưa qua sử dụng khi kiểm tra).
3. Ra sân bay sớm hơn bình thường — làm thủ tục hoàn thuế tại quầy hải quan/quầy hoàn thuế trước khi ký gửi hành lý nếu món hàng cần xuất trình, vì một số nước kiểm tra hàng trước khi cho đóng dấu.
4. Nhận tiền hoàn qua tiền mặt tại quầy sân bay hoặc hoàn vào thẻ tín dụng sau vài tuần, tuỳ đơn vị vận hành (Global Blue, Planet, hoặc hệ thống riêng của từng nước).

Mức mua tối thiểu để đủ điều kiện hoàn thuế và tỷ lệ hoàn khác nhau theo từng nước và có thể thay đổi theo năm — hỏi ngay tại cửa hàng lúc mua, đừng đợi ra sân bay mới hỏi. Với khách đi nhiều nước EU trong một chuyến, thủ tục hoàn thường làm ở nước cuối cùng rời khối Schengen, không phải nước mua hàng — kiểm tra trước nếu lịch trình đi qua nhiều nước.

Lừa đảo & lưu ý an toàn

Hàng “giả nhãn” bán giá cao như hàng thật — đặc biệt đồ điện tử, mỹ phẩm, đồ da ở khu du lịch; hỏi giá tham khảo ở cửa hàng có niêm yết trước khi mua ở chợ để có mốc so sánh.

Hải sản/đặc sản không báo giá trước khi cân — dễ bị tính giá cao bất ngờ khi thanh toán; hỏi giá theo kg và xem cân hiển thị trước mặt mình, không giao đồ cho người bán tự cân rồi mới báo giá.

“Cò” dẫn khách vào một cửa hàng cụ thể để ăn hoa hồng — thường là xe ôm, lễ tân khách sạn, hoặc người tự nhận “hướng dẫn viên” giới thiệu nhiệt tình một tiệm vàng/lụa/đặc sản duy nhất; giá ở đó thường cao hơn mặt bằng chung để bù hoa hồng — nên tự hỏi giá ở vài nơi trước khi tin lời giới thiệu.

Quầy “tax refund” không chính thức mời chào ngay cửa hàng hoặc trên phố ở nước ngoài, hứa hoàn nhanh hơn quầy chính thức — chỉ làm thủ tục tại quầy có thương hiệu rõ ràng (Global Blue, Planet…) hoặc quầy hải quan sân bay.

Đi tiếp

Nếu bạn là khách quốc tế mua sắm tại Việt Nam và cần hoàn thuế khi rời đi, xem quy trình hoàn thuế. Chuẩn bị hành lý và giấy tờ khác cho chuyến outbound, xem trang chuẩn bị.

Bài phỏng theo Duty-free shopping trên Wikivoyage, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.