Tuyên Quang

Tuyên Quang bây giờ là hai tỉnh cũ ghép lại, và hai nửa đó gần như là hai chuyến đi khác nhau. Nửa Nam là đồi cọ, sông Lô, đình chùa và di tích cách mạng — đi nhẹ nhàng, xe con chạy tốt, hợp gia đình có người lớn tuổi. Nửa Bắc là cao nguyên đá Đồng Văn: đèo dốc, sương mù, cua tay áo, nhiệt độ mùa đông có thể xuống rất thấp — nơi này thưởng cho người chịu ngồi xe lâu và không sợ độ cao. Đáng đi vì hiếm chỗ nào ở Việt Nam mà cảnh quan đổi hoàn toàn chỉ trong một trục đường bộ như vậy.

Ai không nên đi: người say xe nặng, người chỉ có 2 ngày cuối tuần mà lại nhắm cao nguyên đá, người đi nghỉ kiểu resort — Tuyên Quang không có bãi biển, không có chuỗi khách sạn 5 sao, và ở nhiều đoạn thì bữa tối là quán cơm bình dân chứ không phải nhà hàng.

Tổng quan

Tuyên Quang nằm ở vùng Đông Bắc, trung tâm lưu vực sông Lô và sông Gâm. Sông Gâm chảy theo hướng Bắc–Nam rồi nhập vào sông Lô ở phía tây bắc khu vực Yên Sơn; chính cặp sông này định hình toàn bộ đời sống của tỉnh — làng mạc, bến bãi, chợ phiên đều bám dòng nước. Theo Wikivoyage (bài tiếng Việt, số liệu cũ), khoảng 70% diện tích tỉnh là đồi núi; con số đó vẫn phản ánh đúng cảm giác khi bạn lái xe: rất ít đoạn thẳng dài, hầu như lúc nào cũng có một sườn đồi ở bên cạnh.

Cái tên “Tuyên Quang” gắn với một đơn vị hành chính có từ rất lâu; tỉnh Tuyên Quang theo nghĩa hiện đại được lập từ năm 1831 (theo Wikivoyage). Nhưng cái làm tỉnh này nổi tiếng trong ký ức người Việt lại là giai đoạn 1945: Tân Trào, lán Nà Nưa, đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào — vùng an toàn khu, nơi được gọi là “Thủ đô kháng chiến”. Với khách trong nước, đây là lý do đi Tuyên Quang mạnh ngang cảnh đẹp.

Từ 1/7/2025 tỉnh Tuyên Quang hợp nhất với Hà Giang, giữ tên Tuyên Quang; nghĩa là cao nguyên đá Đồng Văn, Mã Pí Lèng, Lũng Cú, Đồng Văn, Mèo Vạc nay đều thuộc tỉnh này. Biển hiệu, vé xe, giấy tờ và cả Google Maps có thể còn ghi “Hà Giang” — không sao, đó vẫn là chỗ đó. Nếu bạn đọc bài riêng về vùng cao nguyên đá, xem thêm Hà Giang; bài này coi Hà Giang là trục Bắc của tỉnh mới.

Khí hậu chia bốn mùa rõ, mùa đông khô lạnh và mùa hè nóng ẩm mưa nhiều. Địa hình khiến tỉnh có hai vùng khí hậu khác nhau: phía Bắc mùa đông kéo dài, nhiệt độ thấp, mùa hè mưa nhiều hơn; phía Nam mùa đông ngắn hơn, mùa hè nóng và hay mưa dông. Wikivoyage nói thẳng điều mà khách du lịch hay bỏ qua: mưa dông cường độ lớn ở đây có thể gây lụt kéo dài nhiều ngày, đôi khi cả lũ quét. Đó là rủi ro thật, không phải câu cảnh báo cho có.

Tỉnh này khác gì các tỉnh miền núi khác

Ba điểm. Thứ nhất, độ dài: hiếm tỉnh nào mà hai đầu cách nhau xa như vậy về cả khoảng cách lẫn văn hoá — dưới là người Kinh, Tày, Dao, Cao Lan; trên là người Mông, Lô Lô, Pu Péo, Giáy. Thứ hai, nước: hồ thuỷ điện Tuyên Quang (khu vực Na Hang – Lâm Bình) tạo ra một mặt hồ giữa núi đá vôi mà bạn đi được bằng thuyền, chuyện hiếm ở Đông Bắc. Thứ ba, lễ hội: Trung thu ở thành phố Tuyên Quang là lễ hội đèn lồng đường phố lớn bậc nhất cả nước, mỗi phường tự làm một mô hình đèn khổng lồ rồi rước — đây là điều Wikivoyage cũng nhắc tới, và là lý do chính đáng để dịch chuyến đi vào tháng 8 âm lịch.

Các thành phố

• Thành phố Tuyên Quang — trung tâm hành chính cũ của tỉnh, nằm bên sông Lô, khoảng 160 km phía bắc Hà Nội. Nhỏ, dễ đi bộ, có thành nhà Mạc và bờ kè sông. Là chỗ ngủ hợp lý cho đêm đầu tiên.
• Hà Giang (thành phố) — cửa ngõ vào cao nguyên đá, điểm xuất phát của gần như mọi vòng xe máy. Không có gì nhiều để xem trong thành phố; giá trị của nó là chỗ ngủ, chỗ thuê xe và chỗ đổ xăng cuối trước khi lên đèo. Xem Hà Giang.
• Đồng Văn — thị trấn giữa cao nguyên đá, có phố cổ và chợ phiên chủ nhật. Đêm ở đây lạnh hơn bạn nghĩ, kể cả mùa hè.
• Mèo Vạc — bên kia đèo Mã Pí Lèng, thị trấn nhỏ, chợ bò họp sáng chủ nhật là cảnh sinh hoạt thật chứ không dựng cho khách.
• Na Hang — thị trấn bên hồ, bến thuyền chính để đi hồ Na Hang – Lâm Bình.
• Yên Minh — trạm dừng giữa đường Hà Giang – Đồng Văn, rừng thông, thường là điểm ăn trưa.
• Quản Bạ (Tam Sơn) — nơi có Cổng Trời và núi đôi, chặng đầu tiên khi lên cao nguyên.
• Sơn Dương — huyện có cụm di tích Tân Trào, cách thành phố Tuyên Quang không xa.
• Chiêm Hoá — vùng người Tày, có lễ hội Lồng Tông đầu năm.

Điểm đến khác

Cụm Tân Trào (Sơn Dương) gồm đình Tân Trào, đình Hồng Thái, lán Nà Nưa, cây đa Tân Trào — đi hết trong nửa ngày. Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang – Lâm Bình với hồ thuỷ điện, thác Khuổi Nhi, núi Pắc Tạ là trọng tâm thiên nhiên của trục Nam. Suối khoáng Mỹ Lâm ở phía tây thành phố Tuyên Quang là nơi tắm khoáng nóng lâu đời, hợp người lớn tuổi hoặc chặng nghỉ sau ngày dài đi xe. Núi Dùm – Cổng Trời ngay rìa thành phố cho tầm nhìn xuống thung lũng sông Lô mà không cần đi xa.

Trục Bắc có Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn, đèo Mã Pí Lèng nhìn xuống hẻm Tu Sản trên sông Nho Quế, cột cờ Lũng Cú, dinh thự họ Vương ở Sà Phìn, Phố Cáo – Sủng Là với những bức tường trình đất, và dốc Thẩm Mã — khúc cua chụp ảnh nổi tiếng nhất tỉnh.

Đi đến

Không có sân bay trong tỉnh. Đây là điều cần chốt trước tiên, vì nó quyết định toàn bộ lịch trình.

Từ Hà Nội. Đây là hướng tự nhiên. Xe khách và xe limousine chạy liên tục trong ngày từ các bến Mỹ Đình, Giáp Bát và Gia Lâm đi thành phố Tuyên Quang; tuyến này đi cao tốc Nội Bài – Lào Cai rồi rẽ, nên nhanh hơn cảm giác nhìn bản đồ. Đi thành phố Hà Giang thì hầu hết là xe giường nằm chạy đêm, xuất bến buổi tối và tới nơi lúc sáng sớm — cách phổ biến nhất vì bạn tiết kiệm được một đêm khách sạn, đổi lại là một đêm ngủ không ngon. Tự lái ô tô từ Hà Nội lên thành phố Tuyên Quang là chuyến đi dễ; lên Hà Giang thì dài hơn nhiều và nên xuất phát sáng sớm để không phải vào đèo lúc tối.

Từ TP.HCM. Bay ra Hà Nội (Nội Bài), rồi đi tiếp bằng đường bộ. Có xe trung chuyển từ sân bay Nội Bài đi thẳng Tuyên Quang và Hà Giang mà không cần vào trung tâm Hà Nội — hỏi nhà xe khi đặt vé, vì tuyến này thay đổi theo mùa. Bay nội địa chỉ cần CCCD gắn chip còn hạn; trẻ em dùng giấy khai sinh hoặc hộ chiếu. Đừng nhắm chuyến bay tối muộn rồi đi tiếp trong đêm nếu bạn tự lái.

Tàu hoả không phục vụ được tỉnh này — không có tuyến đường sắt tới Tuyên Quang hay Hà Giang. Ai muốn đi tàu lên vùng cao Tây Bắc thì đó là hướng Lào Cai, khác tỉnh.

Từ các tỉnh lân cận. Có xe khách nối Tuyên Quang với Thái Nguyên, Phú Thọ, Yên Bái, Bắc Kạn và Cao Bằng. Tuyến Hà Giang – Cao Bằng chạy vòng qua Bảo Lâm, đường đẹp nhưng dài; nếu định nối tiếp sang Cao Bằng thì tính dư nửa ngày.

Đi lại

Trong thành phố Tuyên Quang và thành phố Hà Giang có Grab và Be ở mức cơ bản — bắt được xe nhưng có lúc phải chờ, nhất là buổi tối. Xanh SM có mặt ở một số đô thị miền núi phía Bắc nhưng đừng dựa vào; mở app kiểm tra trước khi đến. Ra khỏi hai thành phố đó thì gần như không có xe công nghệ: bạn đi bằng xe thuê, xe của homestay, hoặc xe ôm địa phương thoả thuận giá trước khi lên xe. Không đi “taxi dù” không đồng hồ, không thương lượng.

Thuê xe máy là cách phổ biến nhất trên cao nguyên đá. Nói thẳng: đường Hà Giang – Yên Minh – Đồng Văn – Mèo Vạc là đường đèo thật, cua gấp, vực sâu, nhiều đoạn không có hộ lan liên tục. Nếu bạn chưa từng chạy xe số hoặc côn tay trên đèo dài, hãy thuê xe máy kèm lái (“easy rider”) — người địa phương chở, bạn ngồi sau. Đây không phải chuyện thể diện; số vụ tai nạn của khách tự chạy trên tuyến này là có thật. Xem thêm Phượt xe máy trước khi quyết.

Thuê ô tô có lái phù hợp cho gia đình, nhóm 4–7 người, hoặc người lớn tuổi. Xe con đi được toàn tuyến cao nguyên đá; chỉ vài nhánh nhỏ (đường xuống bến thuyền sông Nho Quế, một số bản) là phải đổi sang xe máy hoặc đi bộ.

Trục Nam đi lại đơn giản: thành phố Tuyên Quang – Tân Trào – Na Hang là đường nhựa tốt, xe con chạy thoải mái. Đoạn lên Na Hang có vài khúc quanh nhưng không đáng ngại.

Tiền mặt. VietQR và chuyển khoản dùng được ở đa số nhà nghỉ, quán ăn thị trấn, cây xăng lớn. Nhưng chợ phiên, quán ven đường, bến thuyền và các bản nhỏ thì tiền mặt mệnh giá nhỏ mới là thứ chạy được — rút sẵn ở thành phố trước khi lên cao nguyên, vì ATM trên đó ít và có khi hết tiền vào cuối tuần. SIM Việt Nam của Viettel phủ sóng tốt nhất ở vùng núi; các nhà mạng khác có chỗ mất sóng hẳn.

Mùa nào đi

Tháng 9 – tháng 11 là mùa tốt nhất. Trời khô, ít mưa, lúa chín ở các thung lũng vùng thấp, và cuối tháng 10 đến giữa tháng 11 là mùa hoa tam giác mạch trên cao nguyên đá — cao điểm khách nội địa, đặt phòng Đồng Văn trước ít nhất vài tuần.

Tháng 12 – tháng 2: lạnh sâu ở trục Bắc, có sương muối và thi thoảng băng giá ở các đỉnh cao. Bù lại là mùa hoa cải, hoa đào, hoa mận và sương mù dày cho ảnh đẹp. Mang áo thật ấm — nhiều người tưởng “miền Bắc lạnh” là như Hà Nội, không phải; chênh lệch rất lớn.

Tháng 3 – tháng 5: dễ chịu, ít khách hơn, cây cối xanh. Đây là khoảng thời gian cân bằng nhất nếu bạn ngại đông đúc.

Tháng 6 – tháng 8: nóng ẩm, mưa nhiều, là mùa rủi ro nhất. Mưa dông cường độ lớn có thể gây ngập kéo dài và lũ quét, sạt lở — Wikivoyage ghi nhận điều này cho chính tỉnh Tuyên Quang. Đừng đi cao nguyên đá bằng xe máy ngay sau một đợt mưa lớn; hỏi lễ tân hoặc chủ homestay về tình trạng đường trước khi khởi hành mỗi sáng.

Lễ hội đáng canh: Trung thu ở thành phố Tuyên Quang (rằm tháng 8 âm lịch, thường rơi vào tháng 9 dương) — lễ hội đèn lồng đường phố lớn nhất Việt Nam, phố đông kín, phòng cháy hàng; đặt sớm hoặc bỏ qua, không có phương án giữa. Lồng Tông của người Tày ở Chiêm Hoá diễn ra sau Tết Nguyên đán. Chợ phiên Đồng Văn và chợ bò Mèo Vạc họp sáng chủ nhật — nếu muốn đi thì xếp lịch để đêm thứ Bảy ngủ gần đó.

Xem

Cụm di tích Tân Trào. Đình Tân Trào, cây đa Tân Trào, lán Nà Nưa, đình Hồng Thái nằm gần nhau ở Sơn Dương. Đi hết bằng ô tô trong khoảng nửa ngày kể cả dừng đọc bảng thuyết minh. Hợp với gia đình có trẻ đang học lịch sử, đoàn cựu chiến binh, và người muốn hiểu vì sao Tuyên Quang được gọi là “Thủ đô kháng chiến”. Không hợp với người chỉ tìm cảnh đẹp — đây là di tích, không phải thắng cảnh.

Hồ Na Hang – Lâm Bình. Đi thuyền giữa những khối núi đá vôi dựng đứng, ghé thác Khuổi Nhi và chân núi Pắc Tạ. Một chuyến thuyền tiêu chuẩn mất khoảng nửa ngày; đi cả ngày nếu muốn vào sâu. Đẹp nhất khi trời quang; ngày mù thì mặt hồ xám, không đáng tiền thuyền. Giá thuyền thay đổi theo mùa và theo số khách — hỏi thẳng ở bến, đừng tin báo giá cũ trên mạng.

Đèo Mã Pí Lèng và hẻm Tu Sản. Điểm mạnh nhất của cả tỉnh. Con đường bám vách đá nhìn xuống sông Nho Quế xanh ngắt; dừng ở điểm ngắm cảnh khoảng 20–30 phút là đủ để hiểu vì sao ai cũng nói về nó. Muốn xuống sông thì đi thuyền trên sông Nho Quế, cộng thêm nửa ngày và một đoạn dốc rất đứng để tới bến.

Cột cờ Lũng Cú. Điểm cực Bắc mang tính biểu tượng. Leo bậc thang lên chân cột, tầm nhìn ra thung lũng hai bên. Tính khoảng 1–2 tiếng kể cả đi lại từ đường chính. Với nhiều người Việt đây là mục tiêu tinh thần của cả chuyến; với khách nước ngoài thì thường thấy bình thường.

Dinh thự họ Vương (Sà Phìn). Nhà đá của “vua Mèo” đầu thế kỷ 20, kiến trúc trộn Mông – Hán, cây sa mộc trước sân. Khoảng 45–60 phút. Hợp người thích kiến trúc và lịch sử địa phương.

Phố cổ Đồng Văn. Dãy nhà trình tường mái ngói âm dương quanh chợ cũ, đông vào tối cuối tuần. Đi bộ một vòng chừng một tiếng; buổi sáng sớm yên và ảnh đẹp hơn tối.

Thành nhà Mạc, thành phố Tuyên Quang. Di tích nhỏ ngay trung tâm, xem 20–30 phút. Đừng đi riêng cho nó; ghép vào buổi chiều dạo bờ sông Lô.

Suối khoáng Mỹ Lâm. Tắm khoáng nóng, phục vụ cả khách lẻ lẫn khu nghỉ. Hợp với người lớn tuổi và người vừa qua chặng xe dài. Nửa buổi.

Làm

Đi thuyền hồ Na Hang. Việc đáng làm nhất ở trục Nam. Thuê chung thuyền với nhóm khác để chia chi phí; bến có sẵn danh sách tuyến ngắn và tuyến dài.

Chạy vòng cao nguyên đá. Vòng kinh điển: Hà Giang – Quản Bạ – Yên Minh – Đồng Văn – Mã Pí Lèng – Mèo Vạc, rồi quay về theo đường Mậu Duệ hoặc vòng qua Du Già. Ba ngày hai đêm là mức tối thiểu tử tế; bốn ngày thì mới thở được. Ép vào hai ngày nghĩa là cả chuyến chỉ nhìn thấy sống lưng người lái xe.

Chèo kayak hoặc đi thuyền sông Nho Quế. Nửa ngày, mùa nước xanh nhất thường là mùa khô. Đường xuống bến là dốc gắt — đi xe ôm địa phương nếu bạn không tự tin.

Đi chợ phiên. Chợ Đồng Văn, chợ bò Mèo Vạc (sáng chủ nhật), chợ Quản Bạ. Đi sớm, khoảng 6–8 giờ sáng, sau đó chợ tan dần. Đây là hoạt động miễn phí và chân thật nhất trong cả chuyến.

Trekking nhẹ. Núi Pắc Tạ, đường lên các bản người Lô Lô quanh Lũng Cú, hoặc đường mòn trong khu bảo tồn Na Hang. Không cần kỹ thuật, nhưng cần giày bám tốt.

Ngủ homestay bản người Tày ở Lâm Bình. Nhà sàn, cơm chung với chủ nhà, tối có hát then. Một đêm là vừa.

Ăn

Thịt trâu gác bếp và lạp xưởng gác bếp là đặc sản đúng nghĩa của vùng, ngon nhất khi mua ở chợ phiên hoặc nhà làm chứ không phải hàng đóng gói ở trạm dừng. Ăn kèm chẩm chéo, nhấm với rượu ngô.

Bánh gai Chiêm Hoá — bánh lá gai nhân đậu, đặc sản trục Nam, mua làm quà tốt vì để được vài ngày.

Cơm lam, xôi ngũ sắc ở các bản Tày, thường có trong bữa homestay.

Cá hồ Na Hang — cá nuôi lồng trên hồ thuỷ điện, nấu lẩu hoặc nướng, ăn ở nhà hàng bến thuyền hoặc homestay ven hồ. Đây là món hợp lý nhất để ăn tối sau chuyến thuyền.

Thắng cố và mèn mén trên cao nguyên đá: thắng cố là món nội tạng ninh, ăn ở chợ phiên buổi sáng, không hợp khẩu vị nhiều người — thử một bát nhỏ trước khi gọi nhiều. Mèn mén là bột ngô hấp, ăn kèm canh.

Cháo ấu tẩu (thường thấy ở thành phố Hà Giang, bán buổi tối) — nấu từ củ ấu tẩu đã khử độc; chỉ ăn ở quán quen, đông khách, không mua nguyên liệu về tự nấu.

Bánh cuốn trứng Đồng Văn ăn sáng, chan nước dùng xương nóng thay vì nước mắm. Đây là bữa sáng đáng thử nhất trên cao nguyên.

Cam sành Hàm Yên vào mùa đông — vỏ sần, ngọt đậm, bán đầy dọc quốc lộ. Rẻ hơn mặt bằng Hà Nội đáng kể.

Ngủ

Ba phân khúc rõ. Nhà nghỉ và khách sạn phổ thông ở thành phố Tuyên Quang và thành phố Hà Giang — sạch, cơ bản, tiện cho đêm quá cảnh. Homestay bản ở Lâm Bình, Sủng Là, Lũng Cẩm, Nậm Đăm — nhà sàn hoặc nhà trình tường, ăn cùng chủ nhà, đây là chỗ ngủ đáng nhớ nhất. Khu nghỉ dưỡng thì ít: quanh suối khoáng Mỹ Lâm và một vài điểm nhìn xuống thung lũng ở Quản Bạ, Đồng Văn.

Khu nên ở: đêm ở trục Nam thì chọn thị trấn Na Hang hoặc homestay ven hồ Lâm Bình thay vì ngủ hẳn trong thành phố. Trên cao nguyên đá, ngủ Đồng Văn hai đêm là bố cục tốt nhất — bạn có sáng chợ phiên và không phải dọn hành lý mỗi ngày. Mèo Vạc chỉ nên ngủ nếu sáng hôm sau đi chợ bò hoặc đi tiếp Cao Bằng.

Đặt phòng mùa hoa tam giác mạch, dịp Tết và tuần Trung thu thì đặt sớm; đó là ba giai đoạn phòng thật sự cháy. So giá và giữ chỗ qua Booking, và cho trục Bắc thì tìm theo Booking vì hệ thống vẫn niêm yết theo tên cũ.

An toàn

Đèo là rủi ro số một. Mã Pí Lèng, Thẩm Mã, Bắc Sum: cua gấp, sương mù bất chợt, xe tải và xe khách chiếm làn ở khúc cua. Đi chậm, bấm còi trước cua khuất, không vượt trên cầu và trong cua. Không chạy đêm — trên cao nguyên đá đường không đèn và sương xuống rất nhanh sau hoàng hôn.

Xe máy thuê. Kiểm tra phanh, lốp, đèn trước khi rời cửa hàng và chụp ảnh xe. Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, không phải mũ nhựa mỏng. Nếu bạn chưa quen côn tay thì đừng học trên đèo; thuê xe kèm lái.

Mưa, lũ quét, sạt lở trong mùa hè là rủi ro thật ở tỉnh này. Sau mưa lớn, đất đá có thể sạt xuống mặt đường vài giờ sau khi trời đã tạnh. Nếu địa phương đóng đường hoặc chủ nhà khuyên hoãn, hoãn.

Lạnh và độ cao. Mùa đông trên cao nguyên có thể xuống rất thấp, có sương muối. Người lớn tuổi, người bệnh tim mạch cần mang đủ thuốc; trạm y tế xã có nhưng bệnh viện tuyến trên thì cách rất xa.

Rượu ngô. Chủ nhà mời nhiệt tình, và nồng độ không nhẹ như vẻ ngoài. Uống ít nếu hôm sau còn lái xe — đây là nguyên nhân phổ biến của tai nạn trong nhóm khách phượt.

Cò mồi và giá không niêm yết. Ở bến thuyền, bến xe và một số điểm chụp ảnh, luôn hỏi giá trước và trả sau. Đừng để người lạ “dẫn đường giúp” rồi tính phí. Ở chợ phiên, hàng thổ cẩm “dệt tay” nhiều khi là hàng dệt máy nhập về — mua vì thích chứ đừng trả giá cao vì tin lời quảng cáo.

Khu vực biên giới. Một số đường mòn gần đường biên là khu vực cần giấy phép hoặc bị hạn chế. Mang theo CCCD, không tự ý men theo cột mốc ngoài khu vực tham quan đã mở.

Điểm đến khác quanh Tuyên Quang

Khu di tích Tân Trào. Cụm di tích cách mạng ở huyện Sơn Dương — đình Tân Trào, lán Nà Nưa, cây đa Tân Trào, đình Hồng Thái — nơi Trung ương Đảng và Chính phủ lâm thời từng đặt căn cứ năm 1945. Đi hết trong nửa ngày, hợp gia đình có người lớn tuổi vì đường bằng phẳng, xe con vào tận nơi.

Thành nhà Mạc (thành cổ Tuyên Quang). Toà thành xây năm 1592 dưới thời nhà Mạc, được tu sửa lại đầu thời Nguyễn, nằm ngay trong thành phố Tuyên Quang. Nay chỉ còn dấu vết — hai cổng thành phía Tây và Nam đã đổ nát, một đoạn tường thành dài chưa đến 100m — nên đây là điểm ghé nhanh 15–20 phút khi đi bộ quanh trung tâm thành phố, không phải điểm để dành riêng cả buổi.

Suối khoáng Mỹ Lâm. Nguồn nước khoáng nóng ở phường Mỹ Lâm, phía tây thành phố Tuyên Quang, được các nhà địa chất Pháp phát hiện năm 1923; nước có hàm lượng lưu huỳnh (H₂S) nên còn gọi là suối khoáng sun-phua. Là điểm nghỉ dưỡng tắm khoáng lâu đời của miền Bắc, hợp làm chặng nghỉ sau ngày dài lái xe hoặc cho người lớn tuổi không muốn di chuyển nhiều.

Hồ thuỷ điện Na Hang – Lâm Bình. Đã nhắc ở phần «Điểm đến khác» — mặt hồ giữa núi đá vôi, đi bằng thuyền, là điểm thiên nhiên chính của trục Nam. Nhắc lại ở đây vì đây cũng là điểm nhiều người ghép chung với Tân Trào và Thành nhà Mạc thành một vòng 2 đêm quanh nửa tỉnh phía Nam.

Trục Bắc — cao nguyên đá và Mã Pí Lèng. Nếu mục tiêu là cao nguyên đá Đồng Văn, đèo Mã Pí Lèng, cột cờ Lũng Cú, xem bài riêng Hà Giang — nội dung đó không lặp lại ở đây vì đó là một chuyến đi khác hẳn về thời gian, địa hình và mức độ vất vả so với các điểm phía Nam vừa nêu.

Hợp với ai

Hợp: người thích cảnh núi đá và đường đèo; nhóm bạn đi xe máy nhiều kinh nghiệm; gia đình muốn kết hợp di tích lịch sử với cảnh đẹp (làm trục Nam thôi); người đi ngân sách tiết kiệm, vì ăn ở đây rẻ và homestay nhiều; người mê chợ phiên và văn hoá dân tộc thiểu số.

Cân nhắc: gia đình có trẻ dưới 5 tuổi — chặng xe dài và đường xoắn không dễ chịu; người lớn tuổi có bệnh nền — nếu đi thì đi ô tô có lái, ngủ Đồng Văn hai đêm thay vì di chuyển mỗi ngày.

Không hợp: người tìm biển, resort, đời sống về đêm, hoặc mua sắm. Người say xe nặng nên bỏ hẳn trục Bắc. Ai chỉ có hai ngày cuối tuần: làm trục Nam, đừng cố lên cao nguyên đá — bạn sẽ chỉ ngồi xe.

Đi tiếp

• Hà Giang — trục Bắc của tỉnh mới, chi tiết vòng cao nguyên đá
• Miền Bắc — bức tranh chung để xếp Tuyên Quang vào lịch trình dài
• Sa Pa — nếu muốn nối tiếp một vùng núi khác về hướng Tây Bắc
• Hà Nội — điểm xuất phát và điểm về của gần như mọi chuyến
• Phượt xe máy — đọc trước khi quyết tự chạy đèo

Bài phỏng theo Tuyên Quang trên Wikivoyage, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.