Cần Giờ

Cần Giờ đáng đi vì nó là chỗ duy nhất trong bán kính hai giờ chạy xe từ Quận 1 mà bạn thấy được rừng ngập mặn thật: đước mọc kín hai bên đường, kênh rạch màu nâu đục, không khí mặn và trống. Cộng thêm hải sản tươi giá chợ, một chuyến phà, và cảm giác rời khỏi thành phố mà không cần mua vé máy bay. Nhưng phải nói thẳng ngay từ đầu: biển Cần Giờ không phải bãi tắm đẹp. Nước ở đây đục và ngả nâu vì phù sa cửa sông Đồng Nai – Sài Gòn đổ ra, đó là bản chất địa lý chứ không phải ô nhiễm nhất thời, và không có mùa nào nước trong cả.

Vậy ai không nên đi? Người mang theo kỳ vọng “biển gần Sài Gòn” kiểu Vũng Tàu — sẽ thất vọng ngay khi xuống bãi 30/4. Gia đình muốn con nhỏ tắm biển an toàn, bơi lội thoải mái — chọn Vũng Tàu hoặc Mũi Né thì hợp lý hơn. Người say sóng nặng hoặc không chịu được nắng gắt giữa đồng trống cũng nên cân nhắc: đoạn đường Rừng Sác dài, thẳng, gần như không bóng râm.

Tổng quan

Cần Giờ nằm tách khỏi phần còn lại của TP.HCM bởi sông Lòng Tàu và sông Soài Rạp. Về mặt hành chính, các tài liệu cũ (kể cả bài Wikivoyage gốc) vẫn viết “huyện Cần Giờ” với các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, Long Hòa, thị trấn Cần Thạnh và xã đảo Thạnh An. Sau các đợt sắp xếp đơn vị hành chính gần đây, cách gọi cấp huyện đã thay đổi; khi tra địa chỉ, tìm đường hoặc khai giấy tờ, bạn cứ dùng tên xã và tên đường cho chắc, đừng bám vào chữ “huyện”.

Điều làm Cần Giờ có tên trên bản đồ thế giới là rừng ngập mặn. Đây là khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận — phần lớn diện tích là rừng đước trồng lại sau chiến tranh, trên nền đất từng bị rải chất diệt cỏ đến trơ trụi. Hiểu điều này thì chuyến đi khác hẳn: bạn không đang xem rừng nguyên sinh, bạn đang xem một dự án phục hồi sinh thái quy mô lớn đã chạy được nửa thế kỷ. Đó mới là câu chuyện đáng kể của Cần Giờ, hơn hẳn mấy bãi tắm.

Cần Giờ cũng đang là một công trường. Dự án đô thị lấn biển ở khu vực Long Hòa – Cần Thạnh và các hạng mục hạ tầng kèm theo khiến một số đoạn đường, bãi và cảnh quan thay đổi liên tục. Cây cầu thay thế phà Bình Khánh đã được quy hoạch và nhắc đến nhiều năm nay; đừng lên kế hoạch dựa trên giả định cầu đã thông — trước ngày đi, kiểm tra lại trên bản đồ hoặc hỏi người địa phương xem còn phải qua phà không.

Mùa nào đi

Miền Nam chỉ có hai mùa, và Cần Giờ theo đúng nhịp đó.

Mùa khô, khoảng tháng 12 đến tháng 4 là mùa hợp lý nhất. Trời ít mưa, đường Rừng Sác khô ráo, đi xe máy dễ chịu, tàu vào Vàm Sát và đò ra Thạnh An ít bị hủy. Đổi lại: nắng rất gắt từ khoảng 10 giờ sáng đến 15 giờ chiều, gần như không có chỗ trú. Đi sớm, xuất phát từ thành phố trước 7 giờ.

Mùa mưa, khoảng tháng 5 đến tháng 11, mưa thường đến vào chiều, dạng rào lớn rồi tạnh. Không cấm đi, nhưng phải đảo lịch: làm hết phần ngoài trời buổi sáng, để buổi chiều cho ăn uống và đường về. Đường Rừng Sác trơn khi mưa và có xe tải chạy — nếu đi xe máy, giảm tốc độ mạnh, đừng bám đuôi xe lớn. Xem thêm cách chuẩn bị cho một ngày đi xe máy đường dài ở phượt xe máy.

Một biến số nữa là thủy triều. Bãi ở Cần Giờ nông và thoải; lúc triều rút, mép nước lùi ra rất xa, để lại bãi bùn. Cảnh không đẹp, và lội ra cũng không vui. Nếu bạn định chụp ảnh bãi biển hoặc cho trẻ nghịch nước, tra lịch triều khu vực Vũng Tàu – Cần Giờ trước, và canh giờ triều lên.

Cuối tuần và ngày lễ, lượng xe dồn về phà Bình Khánh tăng vọt. Xếp hàng qua phà lúc cao điểm có thể ăn hết cả tiếng. Nếu chọn được, hãy đi ngày thường.

Đi đến

Cần Giờ chỉ có một cửa vào thực tế cho khách từ trung tâm: phà Bình Khánh, nối huyện Nhà Bè cũ với bờ Cần Giờ. Từ đó, đường Rừng Sác chạy một mạch xuống Cần Thạnh, dài khoảng ba mươi mấy cây số, thẳng, rộng, hai bên là rừng đước và kênh.

Xe máy là cách phổ biến nhất và cũng là cách hợp lý nhất nếu bạn quen chạy xe. Từ trung tâm ra bến phà rồi xuống Cần Thạnh, tính cả chờ phà, bạn nên dự trù khoảng hai giờ mỗi chiều. Mang áo chống nắng, kính, nước. Đổ đầy bình trước khi qua phà — bên kia có cây xăng nhưng thưa hơn nhiều.

Ô tô cá nhân đi được toàn tuyến, cũng qua phà. Cuối tuần thì thời gian chờ phà là ẩn số lớn nhất của cả chuyến; đi sớm là cách duy nhất kiểm soát được.

Xe buýt vẫn chạy và là phương án rẻ. Theo bài Wikivoyage gốc, tuyến từ khu Bến Thành đi Nhà Bè – phà Bình Khánh, sau đó nối chuyến buýt khác chạy đường Rừng Sác về thị trấn Cần Thạnh; còn tuyến dọc bờ biển từ Cần Thạnh đi hướng đình Đồng Hòa. Số hiệu tuyến và giờ chạy thay đổi theo từng đợt điều chỉnh mạng lưới của thành phố, nên hỏi lại tổng đài xe buýt hoặc tra app trước ngày đi, đừng chép số tuyến từ bài viết cũ. Đi buýt thì chấp nhận mất cả ngày và không tự tạt ngang được vào Vàm Sát.

Grab / Xanh SM / Be đặt được ở chiều đi. Vấn đề nằm ở chiều về: bên Cần Giờ ít tài xế, và buổi tối càng ít. Nếu đi taxi công nghệ, hãy tính trước phương án về — thỏa thuận với tài xế chờ, hoặc xin số một nhà xe địa phương.

Đây là chuyến nội địa: không cần visa, không cần eSIM du lịch. SIM Việt Nam dùng bình thường, sóng dọc đường Rừng Sác nhìn chung ổn nhưng có đoạn yếu — tải sẵn bản đồ offline. Không có chặng bay nên cũng không cần CCCD gắn chip để làm thủ tục, nhưng vẫn mang theo giấy tờ tùy thân và giấy tờ xe.

Đi lại

Trong Cần Giờ, tất cả gần như nằm trên hoặc sát trục Rừng Sác – Duyên Hải, nên có xe hai bánh là xong chuyện. Nếu bạn đi buýt tới nơi, thuê xe máy tại Cần Thạnh là cách duy nhất để linh hoạt; hỏi ở nhà nghỉ hoặc quán ăn trong thị trấn, đây là dịch vụ không chính thức nên xem xe kỹ trước khi nhận.

Ba khoảng cách cần nhớ để xếp lịch: Vàm Sát nằm lệch khỏi trục chính về phía tây, phải rẽ và chạy thêm một đoạn đường nhỏ; Lâm viên Cần Giờ (Đảo Khỉ) nằm ngay bên đường Rừng Sác, tiện tạt vào; khu Cần Thạnh – bãi 30/4 – chợ Hàng Dương – Lăng Ông nằm chụm lại ở cuối tuyến, đi bộ giữa vài điểm được.

Ra xã đảo Thạnh An phải đi đò từ bến ở Cần Thạnh, chuyến theo giờ cố định và phụ thuộc thời tiết. Đây là lý do chính đáng nhất để ngủ lại một đêm: Thạnh An không nhét vừa vào chuyến trong ngày nếu bạn còn muốn xem thứ khác. Giờ đò và giá vé thay đổi — hỏi thẳng tại bến, đừng tin lịch chép trên mạng.

Thanh toán: các điểm du lịch và nhà hàng lớn nhận VietQR, nhưng chợ, quán nhỏ, bến đò và bãi giữ xe thì tiền mặt lẻ vẫn nhanh hơn. Mang theo ít nhất vài trăm nghìn tiền mặt mệnh giá nhỏ.

Xem

Rừng ngập mặn là thứ chính, và nó không nằm trong một cái cổng vé nào cả — nó là toàn bộ hai bên đường bạn đang chạy. Dừng ở một cây cầu bất kỳ trên đường Rừng Sác, nhìn xuống kênh, quan sát rễ đước, cá thòi lòi và còng gió trên bãi bùn: đó đã là phần lớn giá trị của chuyến đi.

Khu du lịch sinh thái Vàm Sát là cách xem rừng có tổ chức: đi tàu trong kênh rạch, tháp quan sát Tang Bồng, sân chim, đầm dơi, và khu hồ nước mặn được quảng bá theo kiểu “Biển Chết” — chỗ này là mô phỏng chứ không phải hiện tượng tự nhiên như bản gốc, đừng đặt kỳ vọng cao. Phần đáng tiền là tàu và sân chim, đi vào sáng sớm hoặc chiều muộn thì thấy chim nhiều. Vé và giá tàu có nhiều mức tùy dịch vụ, hỏi tại quầy trước khi vào.

Lâm viên Cần Giờ – Đảo Khỉ là điểm đông nhất và cũng gây tranh cãi nhất. Có đàn khỉ đuôi dài sống bán hoang dã. Bài Wikivoyage cảnh báo thẳng: khỉ giật đồ, điện thoại, túi xách. Cảnh báo đó đúng và còn nhẹ. Nếu vào, hãy cất sạch đồ vào balô kéo kín, bỏ kính, không cầm túi nilon, không cầm thức ăn, không cho khỉ ăn. Đi cùng trẻ nhỏ thì giữ tay con suốt. Ngoài khỉ, trong lâm viên còn khu di tích căn cứ Rừng Sác tái hiện đời sống đặc công trong rừng ngập mặn — phần này lặng lẽ hơn nhưng đáng xem hơn nhiều, và nối trực tiếp với chủ đề chiến tranh.

Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác nằm trên trục Rừng Sác – Duyên Hải, khu vực thị trấn Cần Thạnh, hoàn thành năm 2011, quy tập khoảng hai nghìn phần mộ, trong đó phần lớn là liệt sĩ Đoàn 10 đặc công Rừng Sác (theo Wikivoyage). Đây là nơi để đi chậm và im lặng, không phải điểm chụp ảnh.

Lăng Ông Thủy Tướng — dân quen gọi là Lăng Cá Ông — nằm ngay khu chợ Cần Giờ ở trung tâm Cần Thạnh, lưu giữ bộ xương cá voi mà Wikivoyage ghi dài khoảng 17 m. Con số này lấy từ bài gốc, chưa đối chiếu nguồn khác; cứ hỏi lại người trông lăng. Lễ hội Nghinh Ông diễn ra hằng năm vào khoảng rằm tháng Tám âm lịch, là dịp Cần Giờ đông và sống động nhất trong năm.

Bãi biển 30/4 ở Cần Thạnh là bãi tắm chính. Wikivoyage mô tả nước “hơi đục và đen” — chính xác. Coi đây là chỗ ngồi hóng gió, ăn ghẹ luộc, ngắm hoàng hôn, chứ không phải chỗ bơi.

Làm

Danh sách việc đáng làm ở Cần Giờ ngắn nhưng rõ ràng.

Đi tàu trong rừng ngập mặn. Ở Vàm Sát hoặc thuê ghe địa phương. Đây là trải nghiệm khác biệt duy nhất mà Cần Giờ có mà các điểm cuối tuần khác quanh Sài Gòn không có.

Ăn hải sản kiểu chợ. Ra chợ Hàng Dương, chọn con sống, cân tại chỗ, rồi thuê quán bên cạnh chế biến theo yêu cầu. Kiểu này rẻ hơn gọi món trong nhà hàng và vui hơn nhiều. Nhớ hỏi giá cân và giá công chế biến trước khi đưa hàng cho quán.

Ra Thạnh An. Xã đảo nhỏ, không xe hơi, nhịp sống chậm, nhà san sát, cầu cảng và ghe. Ai thích quan sát đời sống hơn thích check-in thì đây là phần hay nhất của cả Cần Giờ.

Ngắm hoàng hôn ở bãi 30/4 hoặc trên cầu Dần Xây. Chiều muộn, trời quang, mặt nước rộng — cảnh đẹp thật, và miễn phí.

Thứ nên bỏ: các trò chơi vận động gắn thêm trong khu du lịch, mấy điểm “check-in” dựng tạm, và ý định tắm biển thật lâu. Chúng không phải lý do bạn đi Cần Giờ.

Ăn

Hải sản ở đây tươi và giá dễ chịu hơn khu du lịch biển khác gần TP.HCM, vì phần lớn là hàng nuôi và đánh bắt tại chỗ.

Món nên gọi: hàu nướng mỡ hành hoặc ăn sống; ốc móng tay xào tỏi; tôm tít hấp; ghẹ luộc chấm muối tiêu chanh; và đặc biệt là cá dứa. Wikivoyage nhắc đúng một món địa phương: canh chua cá dứa nấu với bần chua — trái bần mọc ngay ở rừng ngập mặn, vị chua thanh khác hẳn me. Đây là món nên gọi bằng được. Khô cá dứa một nắng là đặc sản mang về phổ biến nhất; hàng thật đắt, hàng nhái nhiều, mua ở quầy có tên tuổi trong chợ và đừng ham rẻ.

Xoài cát Cần Giờ và yến sào cũng được bán nhiều dưới danh nghĩa đặc sản. Yến thì rủi ro hàng pha trộn cao, cân nhắc.

Về uống: quán cà phê tử tế tập trung ở Cần Thạnh và dọc đoạn gần biển; giữa đường Rừng Sác chỉ có vài quán võng ven đường bán cà phê đá, nước dừa và nước suối — dừng nghỉ ở đó cũng là một phần của chuyến đi. Bia thì có ở mọi quán hải sản, nhưng bạn còn phải chạy xe về qua phà: uống rồi lái là cách nhanh nhất biến một ngày dễ chịu thành một ngày tệ.

Xem thêm bối cảnh món ăn vùng miền ở bài ẩm thực.

Ngủ

Phần lớn người đi Cần Giờ không ngủ lại, và đó là lựa chọn đúng cho đa số. Chỉ ngủ lại nếu bạn muốn ra Thạnh An, muốn xem sân chim Vàm Sát vào sáng sớm, hoặc đơn giản là muốn một đêm yên tĩnh sát biển.

Lựa chọn tập trung ở khu Long Hòa – Cần Thạnh, dọc bãi Đồng Hòa và bãi 30/4: vài resort quy mô vừa, một số nhà nghỉ và homestay trong thị trấn. Bài Wikivoyage có liệt kê tên và mức giá thấp nhất của một số resort như Hòn Ngọc Phương Nam, Tâm Ngọc và Cần Giờ Resort, nhưng đó là số liệu cũ đã lâu — đừng dùng làm căn cứ ngân sách, giá phòng hiện tại chênh rất xa. Kiểm tra giá thực tế và tình trạng phòng qua Booking trước khi đi, hoặc gọi thẳng nơi lưu trú.

Nếu ngủ ở Thạnh An, lựa chọn gần như chỉ có homestay nhà dân, đơn giản và ít tiện nghi. Đặt trước qua điện thoại, đừng ra đảo rồi mới tìm chỗ.

Người muốn tiện nghi cao thì thẳng thắn: ngủ ở TP. Hồ Chí Minh rồi đi về trong ngày vẫn tốt hơn.

An toàn

Khỉ ở Lâm viên là rủi ro thật và phổ biến nhất. Chúng nhanh, dạn người, và nhắm vào túi, điện thoại, kính, đồ ăn. Bị khỉ cào hoặc cắn thì phải đi xử lý y tế, không xuề xòa. Cách phòng duy nhất hiệu quả: không cầm gì trên tay, không trêu, không cho ăn.

Đường Rừng Sác thẳng và vắng nên xe dễ chạy nhanh, lại có xe tải và xe container ra vào cảng. Đây là nơi tai nạn xảy ra chứ không phải trong rừng. Chạy đúng làn, giữ khoảng cách, không phóng, đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.

Nắng và mất nước — đoạn đường dài gần như không có bóng cây. Mang nước, mũ, kem chống nắng, áo dài tay.

Tắm biển: bãi nông nhưng có dòng chảy và bùn; tắm gần bờ, không tắm khi trời chuyển giông, để mắt tới trẻ con.

Muỗi và côn trùng trong khu rừng ngập mặn nhiều vào chiều tối. Mang thuốc chống muỗi nếu ở lại qua đêm hoặc đi tàu chiều muộn.

Ghe, đò và tàu: mặc áo phao, không đi khi thời tiết xấu, không giục chủ ghe chạy khi họ đã nói là sóng lớn.

Cuối cùng, giá cả: hỏi giá trước ở chợ hải sản, ở bãi giữ xe và với ghe thuê. Không phải chỗ nào cũng chặt chém, nhưng thói quen hỏi trước loại bỏ gần hết rắc rối.

Hợp với ai

Rất hợp với: người ở TP.HCM cần thoát thành phố một ngày mà không muốn đi xa; người thích thiên nhiên, chim, rừng và cảnh quan sông nước hơn là bãi tắm; nhóm bạn đi xe máy; người quan tâm lịch sử chiến tranh và câu chuyện phục hồi rừng; người mê hải sản giá chợ.

Không hợp với: gia đình có con nhỏ chỉ muốn tắm biển; cặp đôi tìm resort biển đẹp để chụp ảnh; người không chịu được nắng và đường dài; người kỳ vọng nhiều dịch vụ giải trí về đêm — Cần Giờ đi ngủ sớm.

Chốt lịch mẫu (1 ngày): rời trung tâm trước 7h → qua phà Bình Khánh → dừng chụp một cây cầu trên đường Rừng Sác → Lâm viên Cần Giờ và khu di tích Rừng Sác → Cần Thạnh, ăn trưa ở chợ Hàng Dương → Lăng Ông Thủy Tướng và Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác → bãi 30/4 hóng gió → về trước khi trời tối. Muốn thêm Vàm Sát hoặc Thạnh An thì cắt bớt phần Cần Thạnh, hoặc ngủ lại một đêm.

Đi tiếp

Nếu Cần Giờ làm bạn thích cảnh sông nước, bước tiếp tự nhiên là miền Tây: Bến Tre và Mỹ Tho cho vườn dừa và cù lao, Cần Thơ cho chợ nổi và nhịp đô thị sông nước.

Nếu bạn muốn cái mà Cần Giờ không có — nước biển trong và bãi tắm thật — thì Vũng Tàu là lựa chọn gần nhất, Mũi Né xa hơn một chút và đẹp hơn nhiều. Xa hơn nữa, Côn Đảo là chuyến đi hoàn toàn khác về chất, cả về biển lẫn về lịch sử.

Muốn ở lại vùng quanh thành phố thì tham khảo Đông Nam Bộ và điểm xuất phát TP. Hồ Chí Minh. Để so sánh các bãi biển trước khi chọn, xem top bãi biển Việt Nam; để dựng ngân sách và lịch trình, dùng chi phí và lộ trình.

Bài phỏng theo Cần Giờ trên Wikivoyage, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.