Tây Ban Nha

Tây Ban Nha (Spanish: España) nổi tiếng với người dân thân thiện, lối sống thư thái, ẩm thực, đời sống về đêm sôi động, cùng kho tàng văn hóa dân gian và lễ hội lừng danh thế giới, và trong lịch sử từng là trung tâm của Spanish Empire rộng lớn. Đây là quốc gia có số lượng UNESCO World Heritage Sites nhiều thứ hai sau Italy và có nhiều Thành phố Di sản Thế giới nhất.

Với những bãi biển tuyệt đẹp, núi non, khu cắm trại, khu trượt tuyết, thời tiết tuyệt vời, đời sống về đêm phong phú và vui nhộn, nhiều vùng văn hóa và thành phố lịch sử, Tây Ban Nha là điểm đến du lịch nổi tiếng ở châu Âu cho mọi loại hình chuyến đi.

Các vùng miền

Tây Ban Nha là một đất nước đa dạng với những vùng miền tương phản, mang ngôn ngữ khác nhau cùng những truyền thống lịch sử, chính trị và văn hóa độc đáo. Vì lẽ đó, Tây Ban Nha được chia thành 17 cộng đồng tự trị (comunidades autónomas), cùng hai thành phố tự trị. Kết quả là, một số người thậm chí mô tả Tây Ban Nha như một “liên bang không có chế độ liên bang”. Một số cộng đồng tự trị — đặc biệt là những vùng có ngôn ngữ chính thức khác bên cạnh tiếng Tây Ban Nha — được công nhận là “các dân tộc lịch sử” mang bản sắc lịch sử riêng. Trong số đó có xứ Basque, Catalonia, Galicia, vùng Valencia, Andalusia, quần đảo Balearic, Aragon và quần đảo Canary.

Các vùng miền của Tây Ban Nha có thể được nhóm lại như sau:

Green Spain — Mild climate, stark mountains, and ties to the sea. This is the least touristed region of Spain, with a relatively mild climate compared to the rest of the country. The most prominent tourist destination in the area is Santiago de Compostela.

Northern Spain — Known for its cuisine and for landscapes ranging from the beaches of San Sebastián to the wineries of La Rioja.

Eastern Spain — Impressive Roman ruins and popular Mediterranean beaches. The most famous and most visited city in the region is Barcelona. But also includes Valencia and Costa Blanca.

Central Spain — With a more extreme climate than elsewhere in Spain, this region is dominated by the capital, Madrid Another destination that attracts many visitors is the historic city of Toledo. Apart from the metropolitan area of ​​Madrid, this is a sparsely populated area.

Thành phố

Tây Ban Nha có hàng trăm thành phố thú vị. Dưới đây là chín thành phố được ưa chuộng nhất:

• Madrid — thủ đô sôi động, với những bảo tàng tuyệt vời, kiến trúc thú vị, ẩm thực và đời sống về đêm hấp dẫn
• Barcelona — thành phố lớn thứ hai của Tây Ban Nha, đầy những công trình theo trường phái hiện đại, đời sống văn hóa sôi nổi, lễ hội và bãi biển
• Bilbao — thành phố công nghiệp xưa, nơi tọa lạc Bảo tàng Guggenheim cùng nhiều điểm văn hóa khác; thành phố Basque chính
• Córdoba — còn gọi là Cordova, Đại Thánh đường Hồi giáo (‘Mezquita’) của Cordoba là một trong những công trình đẹp nhất thế giới
• Granada — thành phố tuyệt đẹp ở miền nam, bao quanh bởi dãy núi tuyết phủ Sierra Nevada, quê hương của La Alhambra
• Málaga — trái tim của vũ điệu flamenco với những bãi biển của Costa del Sol
• Seville (tiếng Tây Ban Nha: Sevilla) — một thành phố xinh đẹp, xanh tươi, và là nơi có nhà thờ lớn thứ ba thế giới
• Valencia — paella ra đời ở đây, có một bãi biển rất đẹp
• Zaragoza — còn gọi là Saragossa. Thành phố lớn thứ năm của Tây Ban Nha, từng tổ chức Triển lãm Thế giới năm 2008

Điểm đến khác

• Costa Blanca — 200 km bờ biển trắng với vô số bãi biển và làng nhỏ
• Costa Brava — bờ biển gồ ghề với nhiều khu nghỉ dưỡng ven biển
• Costa del Sol — bờ biển ngập nắng ở phía nam đất nước
• Gran Canaria — được mệnh danh là “một lục địa thu nhỏ” nhờ nhiều kiểu khí hậu và cảnh quan khác nhau
• Ibiza — một hòn đảo thuộc Balearic; một trong những nơi tuyệt nhất thế giới để đến hộp đêm, tiệc rave và nghe DJ
• Mallorca — hòn đảo lớn nhất của Balears, đầy những bãi biển tuyệt đẹp và đời sống về đêm hấp dẫn
• Sierra Nevada — những ngọn núi cao nhất trên bán đảo Iberia, tuyệt vời để đi bộ đường dài và trượt tuyết
• Tenerife — mang đến những khu rừng tươi tốt, hệ động thực vật kỳ lạ, sa mạc, núi non, núi lửa, bờ biển tuyệt đẹp và những bãi biển ngoạn mục

Tìm hiểu

Tây Ban Nha chia sẻ bán đảo Iberia với Andorra, Gibraltar và Portugal.

Là một đất nước có sự đa dạng lớn về địa lý và văn hóa, Tây Ban Nha có thể khiến những ai chỉ biết đến danh tiếng về kỳ nghỉ biển tuyệt vời và ánh nắng gần như bất tận phải bất ngờ. Nơi đây có đủ mọi thứ, từ đồng cỏ xanh tươi và núi non tuyết phủ đến những đầm lầy mênh mông và sa mạc ở phía đông nam. Tuy mùa hè là mùa cao điểm, những ai muốn tránh đám đông nên cân nhắc ghé thăm vào mùa đông, bởi thời tiết không chỉ thường ôn hòa và nhiều nắng, mà những điểm tham quan như cung điện Alhambra ở Granada và La Gran Mezquita ở Cordoba cũng không bị quá đông đúc. Tuy nhiên các khu trượt tuyết ở Sierra Nevada thì lại rất đông. Khí hậu Địa Trung Hải chiếm ưu thế ở miền nam và miền trung Tây Ban Nha nổi tiếng với mùa hè khô và mùa đông ẩm (ướt) hơn (đôi chút), nên ghé thăm vào mùa đông hay mùa xuân còn có thêm lợi ích là thảm thực vật trông tươi tốt hơn nhiều. Mặt khác, miền bắc Tây Ban Nha (ví dụ Asturias) có khá nhiều mưa quanh năm và phủ đầy thảm thực vật xanh tươi tốt ngay cả vào tháng Tám.

Lịch sử

{| style=“margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;” | Spain các chủ đề du lịch lịch sử:
Roman Empire → Goths → Al-Andalus → Spanish Empire → Spanish-American War → 20th-century Spain |} Một số di tích Homo sớm nhất từng được biết đến thuộc bất kỳ loại nào ở châu Âu đã được tìm thấy tại Tây Ban Nha (xem Prehistoric Europe). Tây Ban Nha cũng được cho là nơi ẩn náu cuối cùng của người Neanderthal, và là một trong số ít nơi có thể sinh sống và có người sinh sống xuyên suốt các kỷ băng hà.

Tây Ban Nha thời sơ khai và Thời kỳ La Mã

Những cư dân sớm nhất trên bán đảo Iberia mà chúng ta có hiểu biết sâu sắc là người Iberia, Celts (có liên hệ về ngôn ngữ và văn hóa với người Celt vùng Gaul, Britannic và Trung Âu) và người Basque. Vì hầu hết các nhóm này có rất ít hoặc không có ghi chép thành văn, chúng ta chỉ biết đến họ qua những mô tả của người Hy Lạp, người Punic và sau này là người La Mã định cư cũng như chinh phục, những người đã thực dân hóa Tây Ban Nha từ phía nam bắt đầu vào thế kỷ 3 TCN. Roman culture kéo dài trên bán đảo khoảng nửa thiên niên kỷ, cho đến khi vào thời kỳ di cư, người Visigoth chinh phục tỉnh La Mã Hispania.

Tây Ban Nha thời Visigoth

Hầu hết cư dân trong vùng vẫn tiếp tục nói tiếng Latinh, hay đúng hơn là các ngôn ngữ/phương ngữ có gốc Latinh, và chỉ một số ít từ German du nhập vào tiếng Tây Ban Nha (“ganso” là từ phổ biến nhất). Ngay sau cuộc chinh phục, người Visigoth hình thành một số “vương quốc” đối địch và những tiểu quốc quý tộc gần như xung đột liên miên trong những liên minh chông chênh, không ngừng thay đổi, lúc hợp lúc chống lẫn nhau, dẫn đến chiến tranh triền miên.

Cuộc chinh phục của người Hồi giáo và “al-Andalus”

Vào năm 711, một thủ lĩnh Visigoth dường như đã kêu gọi người Hồi giáo Umayyad giúp đỡ trong cuộc chiến chống lại một đối thủ. (Không rõ là ai, vì các ghi chép lịch sử về thời kỳ này ở Tây Ban Nha khan hiếm và chẳng hạn không hề có nguồn Hồi giáo đương thời nào.) Điều này thành công hơn cả những gì ông có thể tưởng tượng, và đến cuối thế kỷ 8, phần lớn bán đảo đã nằm trong tay người Hồi giáo. Tuy gần 800 năm cai trị chia rẽ giữa các vị vua Cơ Đốc giáo và Hồi giáo trên bán đảo Iberia hoàn toàn không hề yên bình, lối kể chuyện hiện đại về một nỗ lực phối hợp nào đó nhằm “giành lại” những “vùng đất đã mất” cho Cơ Đốc giáo chưa bao giờ là ưu tiên hàng đầu, hàng nhì hay bất kỳ ưu tiên nào đối với phần lớn các vị vua Cơ Đốc giáo. Trên thực tế, nhiều lần các vị vua Cơ Đốc giáo đã liên minh với các vị vua Hồi giáo để chống lại các vị vua Cơ Đốc giáo khác và ngược lại. Tuy tình cảnh của người Hồi giáo ở vùng đất Cơ Đốc giáo và ngược lại, cũng như người Do Thái ở cả hai nơi, phụ thuộc rất nhiều vào tâm trạng của nhà cai trị và có thể nằm ở bất cứ đâu trong khoảng từ thờ ơ nhân từ đến giết chóc và trục xuất, các nhóm thiểu số tôn giáo ở Tây Ban Nha có cuộc sống tốt hơn nhiều so với phần lớn châu Âu còn lại vào thời điểm đó. Thật vậy, người Do Thái Sephardi (đặt theo từ tiếng Hebrew chỉ Tây Ban Nha) vào thời điểm đó không chỉ là một trong những nhóm quan trọng nhất bên trong Tây Ban Nha về khoa học và giáo dục, mà còn chiếm ưu thế trong số Jewish people, worldwide. Trong thời gian đó, ước tính 90% người Do Thái là Sephardi. (Mặt khác, vào thế kỷ 19, khoảng 90% người Do Thái là Ashkenazim [người Đức và Đông Âu, chủ yếu nói tiếng Yiddish].)

Tuy nhiên, thời kỳ này kết thúc khi qua chinh phục và hôn nhân, các vương quốc Castile và Aragon cùng một vài vùng đất Cơ Đốc giáo nhỏ hơn được thống nhất, và những vị vua của họ phát động một cuộc chiến chinh phục chống lại các vị vua Hồi giáo. Sự hợp nhất của nhiều vương quốc Cơ Đốc giáo được khắc ghi trong quốc huy Tây Ban Nha hiện đại, vốn là sự kết hợp quốc huy của bốn vương quốc chính trước khi hợp nhất, đó là các vương quốc Castile, Aragon, León và Navarre. Trong quá trình tái chinh phục Tây Ban Nha, nhiều thánh đường Hồi giáo và giáo đường Do Thái lớn đã bị xúc phạm và chuyển đổi thành nhà thờ Cơ Đốc giáo.

Một số điểm tham quan lịch sử lộng lẫy nhất ở Tây Ban Nha có niên đại từ thời kỳ Hồi giáo cai trị, bao gồm Mezquita, được xây dựng làm Đại Thánh đường Hồi giáo của Córdoba, và Medina Azahara, cũng ở Córdoba và nay đã thành phế tích nhưng vẫn có thể tham quan, được xây làm Madinat al-Zahra, Cung điện của al-Andalus; và Alhambra ở Granada, một cung điện tráng lệ, còn nguyên vẹn. Còn có hai giáo đường Do Thái vẫn đứng vững được xây dựng trong thời kỳ Hồi giáo Tây Ban Nha: Santa María la Blanca ở Toledo và Giáo đường Córdoba ở Khu Phố Cổ.

Reconquista và thời kỳ đế chế

Cuộc “reconquista” (tái chinh phục) này hoàn tất vào năm 1492 với sự sụp đổ của Granada, và toàn bộ người Do Thái bị buộc phải rời Tây Ban Nha hoặc cải đạo trong năm đó; đến năm 1526, toàn bộ người Hồi giáo Tây Ban Nha cũng chịu chung số phận. Năm 1492 cũng đánh dấu thời điểm Tây Ban Nha bắt đầu trở thành đế chế hùng mạnh nhất thế giới với những lãnh thổ ở North, Central và South America, Africa, và Philippines (đặt theo tên vua Tây Ban Nha Felipe II). Những “tín đồ Cơ Đốc giáo mới” như cách họ được gọi thường không thành tâm trong cuộc cải đạo phần lớn bị ép buộc, và để bảo đảm sự “thuần khiết” tôn giáo, tòa án dị giáo Tây Ban Nha khét tiếng đã được lập ra. Các nghiên cứu di truyền trong thời hiện đại cho thấy một tỷ lệ lớn người Tây Ban Nha ngày nay có ít nhất một phần huyết thống Do Thái và/hoặc Hồi giáo, điều có thể khiến một số người ngạc nhiên, bởi khái niệm về một “tín đồ Cơ Đốc giáo thực thụ” (chứ không phải “converso”) chẳng bao lâu bắt đầu mang sắc thái di truyền, với việc trục xuất toàn bộ con cháu của những người bị buộc cải đạo từ Hồi giáo vào năm 1609.

Dưới triều Nhà Habsburg, Tây Ban Nha trở thành liên minh cá nhân với Austrian Empire, và đạt đỉnh cao quyền lực ở châu Âu trong thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17, kiểm soát phần lớn Benelux và Italy. Tây Ban Nha suy yếu khi Nhà Habsburg để mất Thirty Years’ War vào năm 1648. Tây Ban Nha còn suy yếu hơn nữa do quản trị kém hiệu quả, sự bất khoan dung tôn giáo đã xua đuổi các nhóm thiểu số Do Thái và Hồi giáo từng thịnh vượng và năng động, kìm hãm tự do tìm hiểu, và — nghịch lý thay — vàng bạc từ Mỹ Latinh đã làm mất giá đồng tiền mà vẫn không đủ trang trải chi phí chiến tranh. Nhà Habsburg Tây Ban Nha — vốn hay kết hôn trong nội tộc, từ đó tích lũy các bệnh di truyền — đã tuyệt tự khi Charles II không thể sinh người kế vị, điều giống như nhiều bệnh tật khác của ông, có lẽ là hậu quả của hôn nhân cận huyết. Hầu hết các cường quốc châu Âu đã tranh giành khả năng đưa người của mình lên ngai vàng Tây Ban Nha, và Nhà Bourbon đã làm được điều đó. Nhà Bourbon sẽ cố gắng cải cách nhiều lãnh địa của mình, đạt được một số thành công nhưng khiến những kẻ vốn nắm giữ các đặc quyền tự trị địa phương hay quyền phong kiến cũ phẫn nộ.

Việc thực dân hóa Trung và Nam Mỹ cùng Mexico đặc biệt sâu rộng, với cái chết của hàng triệu người bản địa do bệnh tật, chiến tranh và giết chóc trắng trợn khi người Tây Ban Nha tìm kiếm của cải ở những vùng đất ‘chưa được khám phá’ này. Ngày nay nhiều quốc gia ở khu vực này được định hình bởi ngôn ngữ và văn hóa Tây Ban Nha (tiếng Tây Ban Nha ngày nay là tiếng mẹ đẻ được nói nhiều thứ hai thế giới sau tiếng Quan Thoại và trước tiếng Anh, và Công giáo chiếm ưu thế khắp các thuộc địa cũ của Tây Ban Nha).

Những khủng hoảng của thế kỷ 19

Với cái chết của Charles III năm 1788, Tây Ban Nha mất đi vị quân vương cuối cùng có ý chí, nghị lực và năng lực trong một thời gian dài, vào đúng thời điểm then chốt — Cách mạng Pháp sẽ bùng nổ năm sau đó. Người kế vị ông, Charles IV, ban đầu cố duy trì một số chính sách của cha mình nhưng cuối cùng thấy săn bắn thú vị hơn chính trị. Chẳng bao lâu chính trị ở Tây Ban Nha bị chi phối bởi Thủ tướng Manuel de Godoy, người bị đồn có quan hệ với hoàng hậu. Trong khi đó, con trai của Charles là Ferdinand VII đang nóng lòng thay cha làm vua, điều khiến ông bị cha khinh ghét. Năm 1808, Ferdinand dường như đã thành công trong chốc lát khi thay thế Godoy đáng ghét và cha mình, nhưng Napoleon Bonaparte đã mời hai vị vua đang tranh chấp đến Bayonne với cớ làm trung gian hòa giải nhưng lại ép cả hai thoái vị nhường ngôi cho em trai ông là Joseph Bonaparte. Nhiều người trong giới tinh hoa Tây Ban Nha không chấp nhận điều này và lập ra các Junta để duy trì một chính phủ trên danh nghĩa trung thành với quân chủ Tây Ban Nha. Hiến pháp tự do Cadiz 1812 được soạn thảo trong những năm đó, và vì Ferdinand sẵn sàng hứa hẹn mọi điều với mọi người để trở lại ngai vàng, ông được mệnh danh là “Người Được Mong Đợi”, với hy vọng cao rằng ông sẽ cai trị như một vị vua-công dân tự do theo hiến pháp Cadiz. Ferdinand chưa bao giờ có ý định như vậy, và những chính sách hà khắc của ông đã chuốc lấy cơn thịnh nộ không chỉ từ thần dân Tây Ban Nha mà cả từ những Junta ở Mỹ Latinh, vốn đã được lập ra mà chưa quyết định liệu sẽ ủng hộ khôi phục chế độ Bourbon hay đòi độc lập — chỉ chắc chắn một điều rằng họ sẽ chống lại Napoleon và chế độ của ông.

Khi Ferdinand qua đời năm 1833, ông để lại một nền quân chủ trên danh nghĩa là chuyên chế với một dân chúng bất mãn đã mất hầu hết thuộc địa, cho một Isabella II chưa đầy ba tuổi. Ngay lập tức, một số phần tử siêu bảo thủ cũng như những người ở xứ Basque muốn lấy lại quyền tự trị fuero cũ đã từ chối ủng hộ quyền kế vị của Isabella với lý do bà là nữ giới, làm nảy sinh phong trào “Carlist”. Thế kỷ 19 chứng kiến các phong trào độc lập đấu tranh chống lại vương quốc Tây Ban Nha, với những lãnh tụ như Simón Bolívar và Augustín de Iturbide đã thành công lập nên những quốc gia độc lập mới khắp Mỹ Latinh. Đến năm 1898, Tây Ban Nha mất phần lớn lãnh thổ còn lại trong Spanish-American War: mất Cuba rồi bán Puerto Rico, Philippines và Guam cho United States. Cuộc chiến năm 1898 là một cú sốc lớn đối với văn hóa Tây Ban Nha và đập tan hình ảnh tự xem mình là cường quốc hàng đầu, từ đó truyền cảm hứng cho cả một trào lưu văn học mang tên thế hệ ‘98. Trong phần lớn thời gian này, Tây Ban Nha thực ra không phải một vương quốc mà là nhiều vương quốc cùng chung một quân vương. Tuy quân vương có quyền lực rộng lớn, không hề có cái gọi là quân chủ “chuyên chế tuyệt đối” ở Tây Ban Nha, và các vùng miền khác nhau — đặc biệt là xứ Basque — có vô số đặc quyền và quyền tự trị được ban cho “người dân”, một lãnh chúa địa phương hay “những người tự do”. Điều này tỏ ra phức tạp khi giải quyết lúc Tây Ban Nha trở thành nước Cộng hòa, và đến thế kỷ 21 vẫn còn là vấn đề mà Tây Ban Nha đang vật lộn.

Thế kỷ 20

Tuy Hội Quốc Liên (tổ chức tiền thân của Liên Hợp Quốc ngày nay) cố ngăn chặn sự can thiệp, nước Ý của Mussolini và Đức Quốc xã đã phớt lờ điều này bằng cách viện trợ cho phe dân tộc chủ nghĩa (Franco), trong khi Liên Xô và ở mức độ nào đó là Mexico viện trợ cho phe Cộng hòa (mặt trận bình dân). Phe Cộng hòa kêu gọi tình nguyện viên trong cái gọi là “lữ đoàn quốc tế”, và khoảng 20.000 người Anh, người Mỹ, người Pháp và thậm chí người Đức đã tham gia chiến đấu bên phía họ. Tuy nhiên, phe Cộng hòa bị khốn đốn vì thiếu vũ khí và đạn dược (một số súng trường của họ được sản xuất từ thế kỷ 19), vì xung đột nội bộ giữa những người cộng sản và những người vô chính phủ, và vì các cuộc thanh trừng kiểu Stalin do những kẻ ủng hộ siêu hoang tưởng của nước Cộng hòa Tây Ban Nha ở Moscow ra lệnh. Vì nhiều người thuộc thế hệ đó đã chiến đấu trong Nội chiến Tây Ban Nha hoặc đưa tin về nó với tư cách phóng viên chiến trường — thường thiên kiến lộ liễu — (bao gồm George Orwell, Ernest Hemingway và sau này là thủ tướng Đức Willy Brandt), nên có rất nhiều tác phẩm văn học viết hay (và một số bộ phim), tuy không phải lúc nào cũng chính xác về mặt lịch sử, nhưng đã nắm bắt hoàn hảo tinh thần lý tưởng hão huyền đã khiến nhiều interbrigadista đến Tây Ban Nha ngay từ đầu. Cũng như American Civil War tạo bước đột phá cho phóng sự ảnh, World War I cho radio tin tức và Thế chiến II cho phim thời sự, Nội chiến Tây Ban Nha đã ghi dấu ấn lên báo chí, văn học và nghệ thuật. Bảo tàng Reina Sofia ở Madrid có một triển lãm về những biểu đạt nghệ thuật của cuộc chiến, với bức Guernica của Picasso — được sáng tác cho gian trưng bày của nước Cộng hòa Tây Ban Nha tại triển lãm thế giới năm 1937 ở Paris — làm tâm điểm.

Cuộc chiến giành thắng lợi cho Franco nhờ hỏa lực vượt trội và viện trợ quân sự từ phát xít Đức (bao gồm tội ác chiến tranh là ném bom Guernica). Franco đã thống nhất được các lực lượng dân tộc chủ nghĩa hoàn toàn không đồng nhất dưới sự lãnh đạo chẳng mấy lôi cuốn của mình và nắm giữ quyền lực xuyên suốt Second World War (trong đó ông giữ thái độ trung lập) cho đến khi qua đời. Người kế vị ông là Vua Juan Carlos. Nội chiến Tây Ban Nha theo một nghĩa nào đó vẫn là một vết thương chưa lành, bởi nó gần như không bao giờ được nhắc đến trong những ngày chế độ Franco. Cho đến tận ngày nay, những người bảo thủ và Công giáo (phe Cộng hòa khá bài giáo sĩ) đôi khi vẫn biện hộ cho Franco và “sự cần thiết” của cuộc chiến. Di sản của Franco là những bản sắc và ngôn ngữ vùng miền quan trọng về mặt lịch sử (như tiếng Catalan và Basque) đã bị đàn áp tàn bạo, và một chính sách đề cao bản sắc dân tộc mạnh mẽ dưới tiếng Tây Ban Nha/Castilla được cổ vũ. Nhiều binh sĩ và người ủng hộ phe Cộng hòa tiếp tục chiến đấu đến giữa thập niên 50 trong cái gọi là maquis; năm 1944 thậm chí còn có một nỗ lực xâm nhập Tây Ban Nha từ Pháp qua Vall d’Aran, nhanh chóng bị Guardia Civil dập tắt. Các nhóm bạo lực như ETA (xem bên dưới) bắt đầu hoạt động vào thập niên 1960 dưới thời Franco; cũng có một phong trào phản kháng ngày càng dâng cao trong những năm cuối của chế độ Franco. Franco giám sát sự bùng nổ kinh tế nhanh chóng của Tây Ban Nha với quá trình công nghiệp hóa vào thập niên 1960. Cuộc chia tay lộn xộn của Tây Ban Nha với các thuộc địa châu Phi trong những năm và những ngày cuối đời Franco cũng là một trong những nguyên nhân của cuộc xung đột ở Western Sahara, một thuộc địa cũ của Tây Ban Nha.

Franco chỉ định Juan Carlos làm người kế vị năm 1969, và Juan Carlos được phong làm vua không lâu sau khi Franco qua đời. Ngay sau đó, Vua Juan Carlos — khiến nhiều người ngạc nhiên — đã kiên quyết đưa đất nước trở thành một nền dân chủ nghị viện với vị vua bù nhìn làm nguyên thủ quốc gia trên danh nghĩa; các tướng lĩnh cánh hữu đã cố lật đổ nền dân chủ non trẻ vào ngày 23 tháng 2 năm 1981 trong sự kiện nay được gọi là 23F. Một trong những hình ảnh ấn tượng nhất của cuộc đảo chính là tướng Tejero xông vào Hạ viện dẫn đầu 200 thành viên Guardia Civil và làm gián đoạn cuộc bỏ phiếu thay thế Adolfo Suarez trung tả bằng Leopoldo Calvo Sotelo trung hữu vào chức Thủ tướng. Cuộc đảo chính thất bại chủ yếu do thiếu sự ủng hộ của dân chúng và bởi nhà vua — với tư cách tổng tư lệnh — đã xuất hiện trên truyền hình trong bộ quân phục đầy đủ để ra lệnh cho binh lính trở về doanh trại, qua đó đặt mình về phía dân chủ. Điều này đem lại nhiều sự ủng hộ cá nhân cho nhà vua ngay cả trong số những người Tây Ban Nha có khuynh hướng cộng hòa trong phần lớn triều đại của ông. Tuy nhiên, chế độ quân chủ khá không được ưa chuộng trong các phong trào tự trị hoặc đòi độc lập của Catalonia hay xứ Basque. Tây Ban Nha gia nhập NATO (tuy không phải EU hay bất kỳ tổ chức tiền thân nào của nó) năm 1982. Đảng trung hữu cầm quyền UCD dưới quyền Leopoldo Calvo-Sotelo đã đánh giá sai trầm trọng nguyện vọng tự quản vùng miền của người Andalusia và do đó thua cuộc bầu cử năm 1982, trong một trong những thắng lợi áp đảo bằng phiếu phổ thông lớn nhất ở bất kỳ nền dân chủ hiện đại nào, trước đảng cánh tả PSOE. Điều này dẫn đến sự hình thành Đảng Nhân dân (PP) từ đống đổ nát còn lại sau sự sụp đổ tạm thời của phe trung hữu. PSOE khi đó do người Andalusia tương đối trẻ tuổi Felipe González lãnh đạo và đến nay vẫn có nền tảng ủng hộ mạnh mẽ ở Andalusia.

Với cuộc chuyển tiếp hòa bình sang dân chủ sau cái chết của Franco, những hạn chế đối với bản sắc vùng miền được dỡ bỏ, quyền tự trị được trao cho một số vùng, và các ngôn ngữ vùng miền giành được vị thế đồng chính thức trong các khu vực tương ứng. Bản chất của cuộc chuyển tiếp đồng nghĩa với việc có rất ít công lý cho những người từng chịu khổ dưới chế độ độc tài Franco, và những chia rẽ vẫn còn đó.

Xứ Basque ở miền bắc Tây Ban Nha, vốn đã bắt đầu kháng chiến bạo lực năm 1959 chống Franco, tiếp tục chiến dịch đánh bom và ám sát sang cả thời kỳ dân chủ với nhóm khủng bố ETA (Euskadi ta Askatasuna; tiếng Basque nghĩa là Xứ Basque và Tự do), bất chấp việc vùng này đã được trao mức tự trị cao. Nhóm này tuyên bố ngừng bắn năm 2011 và cuộc đấu tranh vũ trang dường như đã chấm dứt cho đến nay. Ngay cả trong thập niên 1980 “dân chủ” (dưới thời Thủ tướng lâu năm Felipe González [PSOE 1982–1996]), chính phủ Tây Ban Nha đã đáp trả bằng những phương pháp mà nay được biết là có cả những “đội tử thần” để chống khủng bố.

Thế kỷ 21

Trong thập niên 2000, kinh tế tiếp tục mở rộng và giá nhà đất bùng nổ rồi sau đó sụp đổ, để lại cho Tây Ban Nha tỷ lệ thất nghiệp cao và những khó khăn kinh tế. Vùng Catalan có vai trò kinh tế quan trọng ngày càng lớn tiếng đòi độc lập. Trong giai đoạn 2017/18, cuộc xung đột này bùng nổ khi chính quyền trung ương ra sức hủy bỏ các khía cạnh then chốt của một quy chế tự trị mở rộng hơn, trong khi một bộ phận nghị viện Catalan tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập, bị những người phản đối độc lập coi là “bất hợp pháp”. Chính quyền trung ương mạnh tay trấn áp phong trào độc lập, và một số người liên quan đến cuộc trưng cầu dân ý bị kết án tù dài hạn.

Di cư

Tây Ban Nha gắn bó về mặt lịch sử với các nước láng giềng trên bán đảo Iberia là Andorra và Portugal, với các thuộc địa cũ, với những công dân cũ và con cháu của họ, và với một nhóm công dân cũ đặc biệt, đó là người Do Thái Sephardi.

Dân số Tây Ban Nha đang tăng phần lớn nhờ di cư từ những vùng tương đối nghèo hoặc bất ổn chính trị ở Mỹ Latinh, như Colombia, Cuba, Ecuador, El Salvador Nicaragua, Peru hay Venezuela; từ các nơi khác ở châu Âu, đặc biệt là Đông Âu; và từ châu Phi và châu Á, nhất là những vùng có sự gắn bó về lịch sử hoặc ngôn ngữ với Tây Ban Nha. Cũng có một bộ phận nhập cư quan trọng chủ yếu gồm những người về hưu, cùng những người kinh doanh phục vụ họ và khách du lịch nước ngoài, đến từ những nước châu Âu giàu có hơn như United Kingdom, France, Germany, Benelux và Nordic countries, định cư dọc khắp bờ Địa Trung Hải, đặc biệt ở Costa Blanca, Costa del Sol, Canary Islands và Balearic Islands, nhất là vào những tháng mùa hè.

Trong nước, luôn có những cuộc di cư từ các vùng nông thôn nghèo hơn (như Andalusia) đến các thành phố và đến những công việc trong ngành xây dựng và du lịch. Do khủng hoảng kinh tế của thập niên 2000 và 2010, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên đã tăng đến mức không thể chịu nổi, vào khoảng 50%, và khá nhiều người trẻ đã bán-vĩnh-viễn rời bỏ đất nước đến những nước Liên minh châu Âu khác như Đức để học, làm việc hoặc thực tập, hoặc cho đến khi tình hình ở Tây Ban Nha khá hơn, hoặc mãi mãi. Trong nửa sau thập niên 2010, đã có những dấu hiệu chớm cải thiện kinh tế với một số người di cư vì lý do kinh tế quay trở lại Tây Ban Nha.

Thông tin du lịch

• Tourist information website của chính phủ Tây Ban Nha.

Ngôn ngữ giao tiếp

Ngôn ngữ chính thức và phổ thông được dùng ở Tây Ban Nha là tiếng Tây Ban Nha (español), một thành viên của ngữ hệ Rôman (các ngôn ngữ khác gồm tiếng Bồ Đào Nha, Ý, Pháp và Romania). Nhiều người, đặc biệt là bên ngoài Castile, thích gọi nó là tiếng Castilla (castellano).

Tuy nhiên, còn có một số ngôn ngữ (Catalan, Basque, Galicia, Asturias, v.v.) được nói ở nhiều vùng khác nhau của Tây Ban Nha. Một số ngôn ngữ này chiếm ưu thế và đồng chính thức ở các vùng tương ứng, dù hầu hết mọi người đều song ngữ giữa ngôn ngữ địa phương và tiếng Tây Ban Nha. Tiếng Catalan, Basque và Galicia được công nhận là ngôn ngữ đồng chính thức theo hiến pháp Tây Ban Nha, và bạn sẽ thường thấy biển báo đường song ngữ ở các vùng tương ứng. Ngoại trừ tiếng Basque, các ngôn ngữ của bán đảo Iberia đều thuộc ngữ hệ Rôman và khá dễ tiếp thu nếu bạn thông thạo tiếng Castilla.

• Catalan (tiếng Catalan: català, tiếng Castilla: catalán), một ngôn ngữ riêng biệt tương tự tiếng Castilla nhưng gần gũi hơn với nhánh Oc của các ngôn ngữ Rôman, và được nhiều người coi là một phần của một dải liên tục phương ngữ trải dài khắp Tây Ban Nha, Pháp và Ý, bao gồm các ngôn ngữ langue d’oc khác như Provençal, Beàrnais, Limousin, Auvernhat và Niçard. Nhiều phương ngữ khác nhau được nói ở vùng đông bắc Catalonia, ở Balearic Islands và Valencia (nơi nó thường được gọi là Valencià), phía đông Aragon, cũng như ở Andorra lân cận và miền nam nước Pháp. Với người nghe bình thường, tiếng Catalan thoạt nghe có vẻ là sự pha trộn giữa tiếng Castilla, Pháp và Bồ Đào Nha, và tuy nó quả thật có những đặc điểm của cả ba, đây vẫn là một ngôn ngữ riêng biệt.
• Galician (tiếng Galicia: galego, tiếng Castilla: gallego), rất gần gũi với tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Galicia được nói ở Galicia và phần phía tây của Asturias và León. Tiếng Galicia có trước tiếng Bồ Đào Nha và được xem là một trong bốn phương ngữ chính của nhóm ngữ hệ Galicia-Bồ Đào Nha, bao gồm tiếng Brazil, Bồ Đào Nha miền Nam, Bồ Đào Nha miền Trung và Galicia. Trong khi người Bồ Đào Nha coi nó là một phương ngữ của tiếng Bồ Đào Nha, người Galicia coi ngôn ngữ của mình là riêng biệt.
• Basque (tiếng Basque: euskara, tiếng Castilla: vasco) được nói ở ba tỉnh của Basque Country, ở hai tỉnh kề bên phía Pháp của biên giới Tây Ban Nha–Pháp, và ở Navarre. Tiếng Basque được coi là một ngôn ngữ biệt lập không liên quan đến bất kỳ ngôn ngữ Rôman, Ấn-Âu, hay thậm chí bất kỳ ngôn ngữ nào đã biết, ngoại trừ một giả thuyết yếu cho rằng tiếng Basque có thể liên quan đến tiếng Aquitania.
• Asturiano (tiếng Asturias: asturianu, tiếng Castilla: asturiano, còn gọi là bable), được nói ở tỉnh Asturias, nơi nó được hưởng sự bảo vệ bán chính thức. Nó cũng từng được nói ở các vùng nông thôn của León, Zamora, Salamanca, ở một vài ngôi làng tại Bồ Đào Nha (nơi nó được gọi là Mirandes) và ở các làng cực bắc của Extremadura. Tuy hiến pháp Tây Ban Nha bảo vệ rõ ràng tiếng Basque, Balearic-Catalan-Valencia dưới tên gọi Catalan, Galicia và Castilla, nó không bảo vệ tiếng Asturias một cách rõ ràng. Dù vậy, tỉnh Asturias bảo vệ rõ ràng ngôn ngữ này, và Tây Ban Nha ngầm bảo vệ nó bằng cách không phản đối trước Tòa án Tối cao.
• Aragonese (tiếng Aragon: aragonés, tiếng Castilla: aragonés, còn được gọi thông tục là fabla), được nói ở phía bắc Aragon, và không được công nhận chính thức. Ngôn ngữ này gần với tiếng Catalan (đặc biệt ở Benasque) và tiếng Castilla, với một số ảnh hưởng từ tiếng Basque và Occitan (miền nam nước Pháp). Ngày nay, chỉ một vài ngôi làng gần Pyrenees còn sử dụng ngôn ngữ này một cách sống động, trong khi hầu hết mọi người trộn lẫn nó với tiếng Castilla trong lời nói hằng ngày.
• Aranese (tiếng Castilla: Aranés, tiếng Catalan/Aranese Occitan: Aranès), được nói ở Thung lũng Aran và được công nhận là ngôn ngữ chính thức của Catalonia (không phải của Tây Ban Nha), bên cạnh tiếng Catalan và Castilla. Ngôn ngữ này là một biến thể của tiếng Gascon Occitan, và như vậy rất gần gũi với Provençal, Limousin, Languedoc và Catalan.

Ngoài các ngôn ngữ bản địa, nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, French và German thường được học ở trường. Tuy nhiên, người Tây Ban Nha không nổi tiếng về khả năng ngoại ngữ, và rất hiếm khi gặp người địa phương nói được ngoại ngữ bên ngoài các cơ sở du lịch hay khách sạn quốc tế lớn. Tuy vậy, hầu hết các cơ sở trong ngành du lịch quan trọng của Tây Ban Nha đều có nhân viên nói tiếng Anh ở mức kha khá, đặc biệt tại các khu nghỉ biển nổi tiếng như những nơi ở Costa del Sol, nơi bạn sẽ gặp những người thông thạo nhiều thứ tiếng, phổ biến nhất là tiếng Đức và Pháp. Vì Portuguese và Italian gần gũi với tiếng Tây Ban Nha, nếu bạn nói một trong hai ngôn ngữ này, người địa phương sẽ có thể hiểu được bạn dù phải đôi chút khó khăn. Tiếng Đức được nói ở một số khu vực có nhiều khách du lịch Đức lui tới, như Mallorca. Nhìn chung, những người nói hai ngôn ngữ quốc gia (ví dụ Basque và Castilla, hay Catalan và Castilla) có nhiều khả năng nói một ngoại ngữ hơn so với những người chỉ nói tiếng Tây Ban Nha.

Tiếng Tây Ban Nha Castilla khác với các biến thể tiếng Tây Ban Nha Mỹ Latinh về phát âm và ngữ pháp, dù tất cả các biến thể Mỹ Latinh đều dễ dàng được người Tây Ban Nha hiểu và ngược lại. Trong khi sự khác biệt về chính tả gần như không có, sự khác biệt về từ vựng và phát âm giữa tiếng Tây Ban Nha Castilla và “tiếng Tây Ban Nha Mỹ Latinh” có thể nói là lớn hơn so với giữa tiếng Anh “Mỹ” và “Anh”.

Tiếng Pháp là ngoại ngữ được hiểu rộng rãi nhất ở vùng đông bắc Tây Ban Nha. Vùng Basque và bắc Catalonia nói riêng có những bộ phận dân cư đáng kể nói tiếng Pháp.

Người địa phương sẽ trân trọng mọi nỗ lực của bạn khi nói ngôn ngữ của họ. Ví dụ, hãy biết ít nhất câu tiếng Castilla cho “chào buổi sáng” (buenos días) và “cảm ơn” (gracias).

Cách đến

Yêu cầu nhập cảnh

Ngoài ra, công dân của Andorra có thể nhập cảnh và cư trú tại Tây Ban Nha vô thời hạn mà không cần thị thực.

Công dân EU, EEA và Thụy Sĩ nhập cảnh Tây Ban Nha bằng chứng minh thư quốc gia, dưới 18 tuổi và đi du lịch không có cha mẹ đi cùng, được yêu cầu phải có giấy đồng ý bằng văn bản của cha mẹ.

Công dân của Antigua và Barbuda, Bahamas, Barbados, Mauritius, Saint Kitts và Nevis, và Seychelles được phép làm việc tại Tây Ban Nha mà không cần xin thị thực hay bất kỳ giấy phép nào khác trong suốt thời gian lưu trú miễn thị thực 90 ngày của họ. Tuy nhiên, khả năng làm việc miễn thị thực này không nhất thiết áp dụng cho các nước Schengen khác.

Lưu trú dài hơn 90 ngày đối với công dân không thuộc EEA hoặc Thụy Sĩ hầu như luôn đòi hỏi thị thực xin trước. Nếu lưu trú dài hơn 6 tháng, phải xin giấy phép cư trú (Titulo de Residencia) trong vòng 30 ngày đầu sau khi nhập cảnh Tây Ban Nha.

Có một số cách để đến Tây Ban Nha. Từ các nước châu Âu láng giềng, có thể lái xe hoặc đi tàu hỏa; từ một số nước Địa Trung Hải thì ít nhiều có sẵn regular ferry connections; du khách từ xa hơn có lẽ sẽ đi bằng đường hàng không.

Bằng máy bay

Hãng hàng không quốc gia của Tây Ban Nha là Iberia, và hai hãng lớn khác là Vueling và Air Europa. Có nhiều hãng hàng không kết nối từ hầu hết các nước châu Âu, châu Phi, châu Mỹ và châu Á. Gần như tất cả các hãng giá rẻ châu Âu đều có chuyến bay thường xuyên đến Tây Ban Nha, bao gồm: TUI Airways, EasyJet, Ryanair, Wizz Air và Jet2.com.

Các sân bay bận rộn nhất là Madrid–Barajas Airport, Barcelona El Prat, Palma de Mallorca và Malaga, tiếp theo là Seville, Valencia, Bilbao, Alicante và Santiago de Compostela.

Đối với Tây Ban Nha lục địa, Madrid Barajas (MAD), Barcelona (BCN) và Malaga (AGP) nhiều khả năng nhất là cửa ngõ nhập cảnh của bạn, vì chúng có số lượng chuyến bay quốc tế cao hơn hẳn. Đối với các đảo, nhiều khả năng bạn sẽ đến thẳng một sân bay trên đảo, không cần nối chuyến qua một sân bay Tây Ban Nha khác. Nếu điểm đến của bạn không có chuyến bay thẳng, bạn có thể tận dụng rail air alliance của Iberia với Renfe. Tìm trực tiếp điểm đến của bạn trên trang web Iberia sẽ tự động cho ra các chuyến bay kèm dịch vụ nối chuyến bằng tàu hỏa.

Bạn cũng có thể nhập cảnh Tây Ban Nha bằng cách dùng một sân bay thay thế không xa biên giới đất liền:

• Về phía tây lục địa: Porto (OPO)
• Về phía tây nam lục địa: Gibraltar (GIB) và Faro (FAO)
• Về phía bắc lục địa: Biarritz (BIQ) và Perpignan (PGF)
• Đến Ceuta: Tangier (TNG) và Tétouan (TTU)
• Đến Melilla: Nador (NDR)
• Về phía nam Lanzarote: Fuerteventura (FUE)
• Về phía bắc Fuerteventura: Lanzarote (ACE)

Bằng tàu hỏa

Hệ thống đường sắt ở Tây Ban Nha hiện đại và đáng tin cậy, hầu hết các đoàn tàu đều mới tinh và tỷ lệ đúng giờ thuộc hàng cao nhất châu Âu; vấn đề duy nhất là không phải khu vực có dân cư nào cũng có nhà ga; đôi khi các thị trấn nhỏ không có ga, và trong những trường hợp đó bạn cần đi xe buýt. Một vấn đề khác với mạng lưới đường sắt Tây Ban Nha là các tuyến được bố trí theo kiểu hướng tâm nên gần như mọi tuyến đều hướng về Madrid. Vì thế đôi khi di chuyển từ thành phố này đến một thành phố khác gần đó về mặt địa lý lại có thể mất nhiều thời gian hơn khi đi tàu so với đi xe buýt, nếu chúng không nằm trên cùng một tuyến. Hãy luôn kiểm tra xem xe buýt hay tàu hỏa tiện hơn. Tuy nhiên, hệ thống high speed rail của Tây Ban Nha đáng tin cậy hơn so với — chẳng hạn — của Đức, vì khổ đường của tàu truyền thống và tàu cao tốc khác nhau, do đó các tuyến cao tốc chỉ được tàu khách cao tốc sử dụng, nghĩa là ít chậm trễ hơn do tắc tuyến hoặc trục trặc kỹ thuật.

Tất cả các tuyến băng qua biên giới sang Pháp hoặc có chỗ đổi khổ đường (do đó phải đổi tàu hoặc thực hiện quy trình đổi khổ đường mất thời gian) hoặc là tàu cao tốc, khiến tàu cao tốc trở thành lựa chọn vượt trội để qua biên giới. Các chuyến tàu giữa Barcelona và Pháp do SNCF và renfe vận hành chung, và cả hai đều bán vé cho mọi chuyến tàu quốc tế trên tuyến đó. Tây Ban Nha có nhiều tuyến đường sắt nối với nước láng giềng Bồ Đào Nha, không tuyến nào là cao tốc. Chỉ có ba tuyến đường sắt nối với Pháp: một tại Hendaye trên tuyến truyền thống cần đổi khổ đường, một kết nối dùng cho giao thông địa phương gần Latour de Carol (đây là tuyến đường sắt gần Andorra nhất), và một gần Figueres dành cho tàu cao tốc. Hai tuyến đầu thỉnh thoảng có sleeper train, trong khi tuyến sau gánh phần lớn lưu lượng hành khách và tất cả tàu cao tốc. Tuyến cũ băng qua dãy Pyrenees gần Canfranc đã bị bỏ, nhưng ga biên giới cũ tại Canfranc vẫn còn phục vụ từ phía Tây Ban Nha và đáng để ghé thăm nếu bạn là người mê đường sắt hoặc đam mê lịch sử.

Như nhiều nước châu Âu, đã có sự tách bạch giữa việc vận hành tàu và vận hành hạ tầng (bao gồm cả nhà ga). Công ty hạ tầng tên là adif, và trang web của họ có thông tin về các nhà ga độc lập với nhà vận hành tàu, bao gồm sân ga và giờ khởi hành. Họ cũng có một ứng dụng điện thoại tập trung hơn vào du lịch. Lưu ý rằng tàu địa phương và dịch vụ vùng/đường dài hơn được liệt kê riêng.

Bằng xe buýt

Hãng Đức Flixbus cung cấp các tuyến quốc tế đi/đến các điểm đến ở Tây Ban Nha. Các nhà vận hành Tây Ban Nha có kết nối quốc tế bao gồm Alsa và Linebus. Nhìn chung, xe buýt khá an toàn và thậm chí có thể có WiFi hoặc ổ cắm điện tại ghế của bạn, nhưng nếu mối quan tâm chính của bạn là bất cứ điều gì khác ngoài chi phí, hãy chọn tàu hỏa hoặc máy bay thay thế, vì tàu hỏa vừa thoải mái hơn nhiều vừa nhanh hơn, còn máy bay vẫn nhanh hơn nhiều và thậm chí có thể rẻ hơn nếu bạn xoay xở chỉ đi với hành lý xách tay. Xe buýt thường có hạn mức hành lý lớn hơn các hãng hàng không, nhưng dù sao bạn cũng có cùng lợi thế đó khi đi tàu hỏa.

Bằng thuyền

Tây Ban Nha là điểm đến du thuyền nổi tiếng. Một số cảng du thuyền chính của nước này là Barcelona, Bilbao, Valencia, Cádiz, Palma de Mallorca và Malaga.

Từ Anh, Brittany Ferries cung cấp dịch vụ từ Portsmouth và Plymouth đến Santander, và từ Portsmouth đến Bilbao. Thời gian hành trình từ Portsmouth đến Santander vào khoảng 24 giờ.

Tây Ban Nha cũng được kết nối tốt bằng phà với Bắc Phi (đặc biệt là Tunisia và Morocco) và Canary Islands vốn là một phần của Tây Ban Nha. Đương nhiên cũng có sẵn các tuyến đến các đảo Balearic của Tây Ban Nha là Mallorca, Minorca, Ibiza và Formentera.

Các tuyến phổ biến khác là từ Barcelona đến Genoa, Rome hoặc Sardinia

Đi lại

Bằng tàu hỏa

• Adif là nhà vận hành phần lớn các nhà ga đường sắt ở Tây Ban Nha. Trang web của họ có thông tin về nhà ga, giờ khởi hành và sân ga. Họ có một ứng dụng điện thoại hữu ích với giờ đến và đi theo thời gian thực. Họ không vận hành bất kỳ đoàn tàu nào.
• Renfe là hãng đường sắt quốc gia Tây Ban Nha, vận hành phần lớn tàu ngoại ô (Cercanías) và tàu vùng (Media Distancia) cũng như hầu hết tàu đường dài (AVE và Avlo). Họ đúng giờ nhất trong ba hãng ở tuyến đường dài, nhưng thua kém các hãng cung cấp tàu ngoại ô ở một số vùng. Trang web của họ thường chấp nhận thẻ tín dụng nước ngoài, nhưng nếu không, hãy thử PayPal.
• Vé tàu đường dài cần được mua trước, và giá có thể thay đổi theo thời gian như các hãng hàng không (định giá động). Tây Ban Nha có mạng lưới cao tốc dài thứ hai thế giới, nên hãy luôn cân nhắc đi tàu. Đây là cách tuyệt vời để di chuyển dọc bờ đông, quanh Andalusia, từ Madrid đi bất cứ đâu, và một số chuyến trong nội địa. Những chuyến từ phía đông đến Andalusia hoặc quanh miền bắc có thể đi xe buýt dễ hơn.
  • Alvia và Intercity là những đoàn tàu chạy trên tuyến truyền thống. Chúng có thể đưa bạn đến mọi thành phố, với thời gian di chuyển tương tự lái xe. Vé có thể không được mở bán quá một tháng trước.
  • AVE và Iryo là dịch vụ cao tốc chất lượng, bao gồm các tuyến từ Madrid đến Barcelona, Andalusia và Valencia. Tàu AVE cũng đi đến Navarre, Galicia, Asturias và nhiều vùng khác.
  • Avlo và Ouigo là dịch vụ cao tốc giá rẻ. Các tuyến của Ouigo và Avlo gồm Madrid đến Barcelona, Andalusia, Valencia và Murcia, còn Avlo cũng đi đến Galicia và Asturias.
• Đối với chuyến đi trong ngày hoặc chuyến ngắn, hãy cân nhắc tàu Media Distancia. Chúng có thể đến hầu hết các khu vực của Tây Ban Nha, dù chậm nhưng có thể rẻ. Bạn cần có vé trước khi lên tàu, nhưng vé có thể mua trực tuyến trước hoặc tại một số nhà ga ngay trong ngày. Giá không đổi, nhưng mua tại nhà ga có thể phải trả thêm phí. Euskotren cũng cung cấp các chuyến Media Distancia dọc hành lang Bilbao-Donostia.
• 19 thành phố ở Tây Ban Nha có dịch vụ đường sắt ngoại ô bổ sung cho tàu điện ngầm và phục vụ quãng đường dài hơn. Các đầu mối là Asturias, Bilbao, Cantabria, Barcelona, Cádiz, Ferrol, Girona, León, Lleida, Madrid, Málaga, Murcia/Alicante, Palma, San Sebastián, Seville, Tarragona, Valencia và Zaragoza. Chúng được gọi là Cercanías ở hầu hết nơi, ngoại trừ FGC và Rodalies ở Catalonia, Euskotren và Cercanías ở xứ Basque, TRAM và Cercanías ở Valencia và Alicante, Trambahía và Cercanías ở Cádiz, và SFM ở Palma. Cercanías được đánh dấu bằng một vòng cung trắng 270° bên trong một vòng tròn đỏ và đồng nhất trên toàn quốc. Với Cercanías, hãy tra lịch trình tại renfe.com, còn với những loại khác, hãy tìm trên trang web địa phương. Không có dịch vụ nào ở Tây Ban Nha cho phép mua vé trên tàu, và bạn phải chạm thẻ vào khi lên ở tất cả các loại. Chính sách chạm thẻ khi xuống có thể khác nhau; bạn thường phải chạm trên tàu ngoại ô, không phải chạm trên tàu điện (tram), còn với tàu điện ngầm thì tùy.

Bằng xe buýt

Cách di chuyển ít tốn kém nhất ở hầu hết các vùng của Tây Ban Nha là đi xe buýt. Hầu hết các tuyến chính là điểm-đến-điểm và tần suất rất cao. Có nhiều hãng phục vụ trong các cộng đồng tự trị hoặc tỉnh nhất định của đất nước trên nhiều tuyến, hoặc trên một tuyến đơn lẻ đi từ một thành phố lớn đến nhiều làng và thị trấn xung quanh. Bạn có thể tìm lịch trình tại bus.es. Các nhà vận hành sau phục vụ nhiều hơn một vùng:

Tại bến xe buýt, mỗi nhà vận hành có quầy hoặc cửa bán vé riêng và thường chỉ có một nhà vận hành từ đây đến một điểm đến cụ thể. Vì vậy, cách dễ nhất là hỏi nhân viên, họ sẽ vui lòng cho bạn biết ai vận hành tuyến nào và chỉ bạn đến một quầy hoặc cửa cụ thể. Bạn cũng có thể xem tất cả những gì có sẵn trên Movelia.es hoặc xem mục “By bus” trong phần “Getting in” hoặc “Getting Around” của bài viết về một cộng đồng tự trị, tỉnh hoặc địa phương cụ thể. Thường không cần thiết hay có lợi hơn khi đặt vé trước, vì bạn có thể đến nơi và lên chuyến xe buýt còn chỗ tiếp theo. Hầu hết các hãng xe buýt đều có thể đặt trước trực tuyến, tuy nhiên bản dịch tiếng Anh trên trang web của họ tốt lắm cũng chỉ chắp vá.

Bằng thuyền

Phà thường xuyên chạy từ Tây Ban Nha lục địa đến Balearic Islands (3-7 giờ) và Canary Islands (36-40 giờ). Cảng chính phục vụ Mallorca là Barcelona, còn với Ibiza là Denia. Quần đảo Canary được phục vụ từ Huelva và Cadiz.

Với một du thuyền riêng, bạn có thể tận hưởng cảnh sắc tuyệt đẹp và tránh xa đám đông du khách không thể tránh khỏi đổ về những điểm đến này. Tháng Năm là thời điểm đặc biệt dễ chịu để thuê thuyền ở các vùng Costa Brava, Costa Blanca và quần đảo Balearic, vì thời tiết đẹp mà đám đông chưa kéo đến. Những tháng hè tháng Bảy và tháng Tám là nóng nhất và thường có gió nhẹ hơn. Không có mùa thấp điểm cho quần đảo Canary, vì thời tiết giống như mùa xuân quanh năm.

Nếu bạn muốn thuê thuyền tự lái (bareboat) ở bất cứ đâu tại Tây Ban Nha, bao gồm quần đảo Balearic hay Canary, Giấy phép của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ là chứng nhận duy nhất được chấp nhận đối với người Mỹ để thuê thuyền tự lái. Đối với mọi người khác, Chứng nhận RYA Yacht Master hoặc Chứng chỉ Năng lực Quốc tế (International Certificate of Competence) thường là đủ.

Tuy có thể cần một thuyền trưởng, một tiếp viên/đầu bếp thì có thể cần hoặc không. Ăn uống ngoài hàng là một phần đậm nét trong phong tục và truyền thống Tây Ban Nha. Nếu bạn dự định cập một bến cảng và khám phá những quán bar và nhà hàng tuyệt vời, một tiếp viên/đầu bếp có thể chỉ hữu ích để phục vụ đồ uống và dọn giường. Thủy thủ đoàn phụ thêm có thể chiếm chỗ quý giá trên một con thuyền chật chội.

Bằng ô tô

Ở các thành phố lớn như Madrid hay Barcelona và ở những thành phố cỡ vừa như San Sebastian, di chuyển bằng ô tô vừa tốn kém vừa căng thẳng. Tiền phạt đỗ xe sai quy định không khoan nhượng (từ €85 trở lên). Việc tiếp cận bằng ô tô đã trở nên khó khăn hơn do các chính sách của chính quyền đô thị ở Barcelona và Madrid trong thập niên 2010. Những tác động tích cực của các chính sách đó lên kết cấu đô thị đã được ưa chuộng rộng rãi, nên hãy chờ đợi thêm những chính sách như vậy.

Có một bản đồ lái xe là điều thiết yếu — nhiều con phố là đường một chiều; rẽ trái hiếm hơn rẽ phải (và khó đoán).

Di chuyển bằng ô tô hợp lý nếu bạn dự định cứ cách ngày lại đi từ thành phố này sang thành phố khác, lý tưởng là nếu bạn không định đỗ xe qua đêm ở các thành phố lớn. Cũng không hại gì khi cảnh sắc tuyệt đẹp và rất đáng để lái xe ngắm nhìn. Với một mạng lưới giao thông công cộng tốt kết nối đến (gần như) mọi điểm tham quan của du khách, bạn có thể tự hỏi liệu lái xe có thực sự đáng với chi phí và phiền toái hay không, bởi đi tàu thường nhanh hơn nhiều so với lái xe.

Có hai loại đường cao tốc ở Tây Ban Nha: autopistas, tức xa lộ, và autovías, gần giống đường tốc độ cao. Hầu hết autopistas là đường thu phí, trong khi autovías thường miễn phí. Ở một số cộng đồng tự trị, việc một con đường cao tốc có thu phí hay không tùy thuộc vào việc chính quyền trung ương hay vùng đã xây dựng và vận hành nó. Đối với người nước ngoài, hệ thống này có thể khá khó hiểu. Phí thường ra những con số Euro “lẻ”, khiến bạn ôm một đống tiền xu đồng nếu trả bằng tiền mặt. Giới hạn tốc độ dao động từ 50 km/h (30 mph) trong thị trấn đến 90 km/h trên đường nông thôn, 100 km/h trên đường thường và 120 km/h (75 mph) trên autopistas và autovías. Từ tháng 5 năm 2021, mọi con đường chỉ có một làn mỗi chiều bên trong khu vực đông dân cư sẽ có giới hạn tốc độ chung là .

Người Tây Ban Nha có phần khét tiếng vì xem các vi phạm giao thông như chạy quá tốc độ, đỗ xe hàng hai hay vượt đèn đỏ là “nhỏ nhặt”, nhưng chính phủ đang ngày càng siết chặt loại hành vi này, và cảnh sát sẽ được dịp tha hồ viết giấy phạt cho một người nước ngoài không nói được tiếng bản địa.

Xăng có giá vào khoảng €1,60/L vào tháng 12 năm 2023, và dầu diesel có giá €1,55/L. Quy trình đổ xăng tại các trạm khác nhau tùy theo thương hiệu. Tại Agip, trước tiên bạn tự đổ đầy bình, rồi vào cửa hàng trả tiền.

Đi mô tô rất phổ biến với người Tây Ban Nha, và đất nước này được phục vụ bởi một mạng lưới tuyến mô tô đường nhựa và đường mòn tuyệt vời, khiến nơi đây trở thành điểm đến được ưa chuộng của những người đi mô tô châu Âu. Tây Ban Nha có lẽ là quốc gia thân thiện với mô tô nhất châu Âu. Hạ tầng du lịch dành cho người đi mô tô rất phát triển, và chuyện chủ các cơ sở lưu trú cung cấp chỗ đỗ an toàn cho mô tô là phổ biến. Lái xe khi đi dép xỏ ngón hoặc đi chân trần bị coi là không an toàn và bị phạt tới €200.

Đi nhờ xe

Tây Ban Nha không phải là một đất nước tốt để hitchhiking. Đôi khi bạn có thể phải chờ nhiều giờ. Hãy thử bắt chuyện với người ở các trạm xăng, bãi đỗ xe, v.v. Họ e ngại và nghi ngờ, nhưng khi bạn khiến họ cảm thấy không cần phải sợ, họ sẽ vui vẻ đón bạn và phần lớn còn thể hiện sự hào phóng.

Ở miền nam Tây Ban Nha, trong và quanh vùng Alpujarras, đi nhờ xe rất phổ biến và cũng rất dễ xin được một chuyến đi. Miễn là bạn nói được chút tiếng Tây Ban Nha và trông không quá bẩn hay đáng sợ, bạn sẽ có thể xin được một chuyến đi tương đối dễ dàng.

Bằng xe đạp

Tây Ban Nha là một đất nước thích hợp để đạp xe, và có thể thấy nhiều người đạp xe ở một số thành phố. Làn đường dành cho xe đạp có sẵn ở phần lớn vùng đông bắc Catalonia, và ở những nơi khác trong các thành phố cỡ vừa và lớn, dù số lượng không thể so với những gì bạn tìm thấy ở chẳng hạn Trung Âu.

Tùy thuộc vào nơi bạn ở Tây Ban Nha, bạn có thể đối mặt với một khu vực rất nhiều núi. Phần lớn miền trung Tây Ban Nha rất bằng phẳng, dù ở độ cao lớn, nhưng về phía bờ biển cảnh quan thường rất nhiều đồi, đặc biệt ở miền bắc. Hãy cân nhắc dùng xe đạp điện nếu chuyến đi của bạn liên quan đến việc leo đồi và bạn chưa quen kiểu đạp xe đó hoặc không thích sự gắng sức cần thiết.

Có nhiều lựa chọn để du ngoạn Tây Ban Nha bằng xe đạp: tour có hướng dẫn viên hoặc có hỗ trợ, thuê xe đạp ở Tây Ban Nha hoặc mang theo xe của mình, hoặc kết hợp bất kỳ. Tour có hỗ trợ có ở khắp nơi trên mạng. Với tour không hỗ trợ, biết chút tiếng Tây Ban Nha sẽ giúp ích rất nhiều. Mùa vai (mùa chuyển tiếp) giúp tránh nhiệt độ cực đoan và bảo đảm có khách sạn trống ở các vùng không du lịch. Khách sạn tốt có giá €35–45 ở nội địa, thường bao gồm bữa sáng. Bữa Menú del día có giá €8–10 nếu ăn ở nơi người địa phương ăn. Các con đường phụ thường được lát tốt và có lề rộng tốt, và theo lẽ thường, tài xế Tây Ban Nha cẩn thận và lịch sự quanh những người đạp xe du ngoạn. Biển báo đường thường rất tốt và dễ theo.

Hầu hết các đô thị, thị trấn và thành phố ở Tây Ban Nha đang hiện đại hóa đường phố để đưa vào các làn riêng cho xe đạp. Các hệ thống chia sẻ xe đạp với giá thường khá hợp lý cũng đang được lắp đặt ở các thành phố trên khắp đất nước.

Trên tàu cao tốc, chỉ những xe đạp đã tháo rời để trong bao mới được phép, và phải đặt chỗ trước cho nó. Xe đạp thường, chưa tháo rời, chỉ được phép trên tàu Cercanías và Media Distancia, và Euskotren ở xứ Basque. Không cần đặt chỗ, ngoại trừ trên tàu Media Distancia, nơi việc đặt chỗ cho xe đạp và ghế ngồi là bắt buộc. Một quy định mới có hiệu lực vào năm 2025 dần cho phép mang xe đạp lên tàu cao tốc vùng Avant, bắt đầu với tuyến A Coruña–Santiago–Ourense. Renfe dự định đưa vào dịch vụ vận chuyển xe đạp trên các tàu cao tốc khác (AVE, Avlo và Alvia) ngay khi các đoàn tàu trải qua đợt “tân trang giữa vòng đời”.

Bằng ứng dụng gọi xe

Một số thành phố ở Tây Ban Nha có Uber, Cabify, Bolt, Free Now và Pide Taxi phục vụ

Bằng taxi

Tất cả các thành phố lớn ở Tây Ban Nha đều có taxi phục vụ, một cách di chuyển tiện lợi dù hơi tốn kém. Dù vậy, taxi ở Tây Ban Nha có giá phải chăng hơn so với, chẳng hạn, United Kingdom hay Japan. Hầu hết tài xế taxi không nói tiếng Anh hay bất kỳ ngoại ngữ nào khác, nên sẽ cần phải có tên và/hoặc địa chỉ điểm đến viết bằng tiếng Tây Ban Nha để đưa cho tài xế xem. Tương tự, hãy lấy danh thiếp của khách sạn để đưa cho tài xế xem phòng khi bạn bị lạc.

Tất cả taxi phải có bảng giá cước dễ thấy. Bạn có thể được chào một mức giá cố định để đi từ sân bay vào thành phố, nhưng trong hầu hết trường hợp, tài xế sẽ kiếm được nhiều tiền hơn so với cước tính theo đồng hồ.

Nhiều tài xế taxi sẽ đòi tiền boa từ khách nước ngoài và cho các chuyến đi sân bay. Tiền boa hoàn toàn không bắt buộc. Tuy nhiên bạn có thể làm tròn lên đến euro gần nhất, xem thêm Tipping bên dưới.

Tham quan

Những bãi biển được ưa chuộng nhất là những bãi dọc bờ Địa Trung Hải, ở quần đảo Balearic và quần đảo Canary. Trong khi đó, để đi bộ đường dài, dãy núi Sierra Nevada ở phía nam, dãy Cordillera Trung tâm và dãy Pyrenees phía bắc là những nơi tốt nhất. Bạn cũng có thể ghé thăm một số National Parks in Spain

Các thành phố lịch sử

Trong lịch sử, Tây Ban Nha từng là một giao lộ quan trọng giữa Địa Trung Hải và Đại Tây Dương, giữa Bắc Phi và châu Âu, và khi châu Âu bắt đầu thực dân hóa Tân Thế giới, giữa châu Âu và châu Mỹ. Vì vậy, đất nước này được ban phước với một bộ sưu tập di tích lịch sử tuyệt vời — trên thực tế, nó có số lượng Di sản UNESCO nhiều thứ hai và số lượng Thành phố Di sản Thế giới nhiều nhất so với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.

Ở miền nam Tây Ban Nha, Andalusia lưu giữ nhiều dấu tích của Tây Ban Nha xưa. Cadiz được xem là một trong những thành phố có người ở liên tục lâu đời nhất ở Tây Âu, với những tàn tích của khu định cư La Mã từng tọa lạc nơi đây. Gần đó, Ronda là một thị trấn xinh đẹp nằm trên đỉnh những vách đá dựng đứng, nổi tiếng với cây cầu bắc ngang hẻm núi và đấu trường bò tót cổ nhất Tây Ban Nha. Cordoba và Granada lưu giữ những dấu tích ngoạn mục nhất về quá khứ Hồi giáo của đất nước, với những vòm cuốn sọc đỏ-trắng của Mezquita ở Cordoba và cung điện Alhambra tuyệt đẹp tọa lạc trên đồi phía trên Granada. Seville, trung tâm văn hóa của Andalusia, có một bộ sưu tập điểm tham quan rực rỡ được xây dựng khi thành phố là cảng chính cho hàng hóa từ châu Mỹ, lộng lẫy nhất trong số đó là nhà thờ chính tòa của thành phố, lớn nhất cả nước.

Đi lên phía bắc qua những đồng bằng La Mancha vào miền trung Tây Ban Nha, Toledo đẹp như tranh có lẽ đứng như trung tâm lịch sử của đất nước, một thành phố trung cổ xinh đẹp nằm trên một ngọn đồi từng là thủ đô của Tây Ban Nha trước khi Madrid được xây dựng. Phía bắc Madrid và là một chuyến đi trong ngày dễ dàng từ thủ đô là El Escorial, từng là trung tâm của đế chế Tây Ban Nha vào thời Tòa án Dị giáo, và Segovia, nổi tiếng với cầu máng dẫn nước La Mã ngoạn mục bắc ngang một trong những quảng trường của thành phố.

Xa hơn về phía bắc ở Castile-Leon là Salamanca, nổi tiếng với trường đại học danh tiếng và kiến trúc lịch sử phong phú. Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha là nơi tọa lạc Santiago de Compostela, điểm cuối của tuyến hành hương Way of St. James (Camino de Santiago) cổ xưa và được cho là nơi an táng Thánh James, với có lẽ là nhà thờ chính tòa đẹp nhất toàn Tây Ban Nha nằm ở trung tâm khu phố cổ đáng yêu của nó. Đông bắc Tây Ban Nha có vài trung tâm lịch sử đáng chú ý: Zaragoza, với các công trình La Mã, Hồi giáo, trung cổ và Phục Hưng trải dài suốt hai nghìn năm lịch sử, và Barcelona với khu phố giả-trung-cổ Barri Gòtic.

Hãy chuẩn bị tinh thần để hành lý của bạn được soi chiếu kiểu sân bay ở lối vào hầu hết các bảo tàng. Thường có một tủ khóa nơi bạn có thể (hoặc phải) gửi túi của mình.

Bảo tàng nghệ thuật

Tây Ban Nha đóng vai trò then chốt trong nghệ thuật phương Tây, chịu ảnh hưởng nặng nề từ các nghệ sĩ Pháp và Ý nhưng vẫn rất riêng biệt theo cách của mình, nhờ lịch sử ảnh hưởng Hồi giáo của đất nước, bầu không khí Phản Cải cách và, về sau, những gian khó từ sự suy tàn của đế chế Tây Ban Nha, làm nảy sinh những nghệ sĩ lừng danh như El Greco, Diego Velázquez và Francisco Goya. Trong thế kỷ qua, vị thế độc đáo của Tây Ban Nha ở châu Âu đã sản sinh ra một số nghệ sĩ hàng đầu của các trào lưu Hiện đại và Siêu thực, nổi bật nhất là Pablo Picasso và Salvador Dalí danh tiếng.

Ngày nay, hai thành phố lớn nhất của Tây Ban Nha nắm giữ phần lớn những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng nhất nước. Museum Triangle của Madrid là nơi tọa lạc Museo del Prado, bảo tàng nghệ thuật lớn nhất Tây Ban Nha với nhiều tác phẩm nổi tiếng nhất của El Greco, Velázquez và Goya cũng như một số tác phẩm đáng chú ý của các bậc thầy Ý, Flemish, Hà Lan và Đức. Gần đó là Reina Sofía, nổi tiếng nhất với việc lưu giữ bức Guernica của Picasso nhưng cũng chứa một số tác phẩm của Dalí cùng các họa sĩ Hiện đại, Siêu thực và trừu tượng khác. Prado có nguồn gốc từ bộ sưu tập hoàng gia xưa và Bảo tàng Reina Sofia được đặt theo tên vợ Vua Juan Carlos; trên thực tế ranh giới phân chia giữa hai bảo tàng phần lớn là theo thời kỳ, với bất cứ tác phẩm nào được tạo ra vào khoảng sau khi Picasso ra đời thì nằm ở Reina Sofia và phần còn lại ở Prado.

Barcelona nổi tiếng với bộ sưu tập nghệ thuật và kiến trúc hiện đại và đương đại tuyệt đẹp. Đây là nơi bạn sẽ tìm thấy Bảo tàng Picasso, bao quát khá đầy đủ giai đoạn đầu sự nghiệp của họa sĩ, và những kỳ quan kiến trúc của Antoni Gaudi, với những hình khối hữu cơ xoắn lượn thật thích mắt.

Bên ngoài Madrid và Barcelona, các bảo tàng nghệ thuật nhanh chóng nhỏ dần về quy mô và tầm quan trọng, dù vẫn có vài cái tên đáng nhắc đến mà bạn không nên bỏ qua. Nhiều tác phẩm nổi tiếng nhất của El Greco nằm ở Toledo, một chuyến đi trong ngày dễ dàng từ Madrid. The Disrobing of Christ, có lẽ là tác phẩm nổi tiếng nhất của El Greco, nằm trong nhà thờ chính tòa, nhưng bạn cũng có thể tìm thấy tác phẩm của ông ở một trong những bảo tàng nghệ thuật nhỏ quanh thị trấn. Bilbao ở xứ Basque miền bắc Tây Ban Nha là nơi tọa lạc một Bảo tàng Guggenheim ngoạn mục do Frank Gehry thiết kế, đã đưa thành phố lên bản đồ. Một chuyến đi trong ngày từ Barcelona là thị trấn Figueres, nổi tiếng với Bảo tàng Salvador Dalí, do chính họa sĩ Siêu thực này thiết kế. Málaga ở phía nam là thành phố nơi Picasso chào đời, và cũng là nơi có hai bảo tàng dành riêng cho cuộc đời và tác phẩm của ông.

Các di chỉ khảo cổ

• Ampurias, di chỉ khai quật một thị trấn Hy Lạp và La Mã, vương cung thánh đường La Mã, đền thờ Asclepios và Serapis (giữa Gerona và Figueras, Catalonia)
• Antequetera, các lăng mộ đá (dolmen) La Menga và Viera,
• Calatrava la Nueva, lâu đài trung cổ được bảo tồn tốt,
• Calatrava la Vieja, tàn tích của thị trấn Ả Rập, lâu đài của Dòng Calatrava,
• Clunia, thị trấn La Mã với quảng trường (forum), cửa hàng, đền thờ, nhà tắm công cộng và biệt thự La Mã,
• Fraga, biệt thự La Mã, các khu định cư thời đại Đồ Đồng,
• Gormaz, lâu đài Ả Rập,
• Italica, thị trấn La Mã với hý trường, tường thành, Nhà Exedra, Nhà Chim Công, Nhà tắm của Nữ hoàng Moor, Nhà Hylas, quần thể đền thờ (gần Sevilla),
• Mérida, thành phố La Mã, cầu La Mã, hý trường, trường đua ngựa, Nhà Hý trường, Nhà Mithraeum với tranh ghép, cầu máng dẫn nước, bảo tàng
• San Juan de los Banos, nhà thờ Visigoth (giữa Burgos và Valladolid),
• San Pedro de la Nave, nhà thờ Visigoth (gần Zamora),
• Santa Maria de Melque, nhà thờ Visigoth,
• Segobriga (Cabeza del Griego), thị trấn La Mã, nhà thờ Visigoth, bảo tàng (giữa Madrid và Albacete)
• Tarragona, thị trấn La Mã với “tường Cyclopean”, hý trường, trường đua ngựa, quảng trường (forum) và khải hoàn môn,

Thể thao

Bóng đá

La Liga của Tây Ban Nha là một trong những giải bóng đá mạnh nhất thế giới, sở hữu những đội bóng đẳng cấp thế giới như Real Madrid và FC Barcelona thi đấu trước những khán đài chật kín hằng tuần. Sự kình địch giữa hai câu lạc bộ vừa nêu, được biết đến với tên El Clásico, chắc chắn là một trong những cuộc đối đầu căng thẳng nhất thế giới, kết quả của bề dày lịch sử xung đột chính trị đằng sau nó. Các câu lạc bộ đáng chú ý khác gồm Atlético Madrid, Valencia, Athletic Bilbao và Sevilla. Đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha cũng là một trong những đội mạnh nhất thế giới, nhờ có thể chiêu mộ những cầu thủ giỏi nhất từ giải đấu của mình. Đội từng có tiếng là luôn thất bại ở những trận lớn, nhưng tiếng tăm này đã gần như bị xóa bỏ bởi những chức vô địch ở Giải vô địch châu Âu 2008 và 2012 cũng như World Cup 2010.

Bóng rổ

Tây Ban Nha cũng có truyền thống bóng rổ mạnh mẽ, với các câu lạc bộ Tây Ban Nha nhìn chung thi đấu tốt ở các giải châu Âu, và đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha cũng thuộc hàng tốt nhất châu Âu. Nhiều câu lạc bộ bóng đá hàng đầu ở Tây Ban Nha cũng có đội bóng rổ, và như những người anh em bóng đá của mình, cả Real Madrid Baloncesto và FC Barcelona Bàsquet đều nằm trong số những đội bóng rổ thành công nhất châu Âu.

Bóng ném

Tây Ban Nha nằm trong số những quốc gia bóng ném thành công nhất hành tinh, dù không phải lúc nào cũng đạt đến trình độ thi đấu của một số nước Bắc Âu, các nước thuộc Nam Tư cũ hay Đức. Liga Asobal, giải bóng ném quốc gia của Tây Ban Nha, nằm trong số những giải khốc liệt nhất thế giới.

Đua xe đạp

Tây Ban Nha là nơi diễn ra một trong ba grand tour trên lịch đua xe đạp quốc tế, Vuelta a España.

Hành trình gợi ý

• Via de la Plata Route Tuyến đường lịch sử dài 800 km từ Gijón đến Sevilla.
• Way of St. James
  • French Way
  • Catalan Way of St. James
  • Ebro Way of St. James

Trải nghiệm

Lễ hội

Tây Ban Nha có rất nhiều lễ hội địa phương đáng để tham dự.

• Córdoba en Mayo (Cordoba vào tháng Năm) - tháng tuyệt vời để ghé thăm thành phố phương Nam này
• Las Cruces (tuần đầu tháng Năm) - những cây thánh giá lớn kết bằng hoa tô điểm cho các quảng trường công cộng ở trung tâm thành phố, nơi về đêm bạn cũng sẽ thấy âm nhạc, đồ uống và rất đông người vui chơi!
• Festival de Patios - một trong những triển lãm văn hóa thú vị nhất, 2 tuần khi một số người mở cửa nhà để khoe những Patio (sân trong) cổ kính đầy hoa của mình
• Cata del Vino Montilla-Moriles - tiệc nếm rượu vang tuyệt vời trong một chiếc lều lớn ở trung tâm thành phố trong một tuần vào tháng Năm
• Dia de Sant Jordi - lễ hội không thể bỏ qua của xứ Catalan. Vào ngày 23 tháng Tư, Barcelona được tô điểm bằng hoa hồng khắp nơi và có thể thấy các quầy bán sách trên đường Rambla. Cũng có các buổi ký tặng sách, hòa nhạc và nhiều màn trình diễn đa dạng.
• Fallas - lễ hội của Valencia vào tháng Ba - đốt “fallas” là điều không thể bỏ lỡ

• Hội chợ tháng Tám của Málaga - múa flamenco, uống rượu sherry, đấu bò
• San Fermines - tháng Bảy ở Pamplona, Navarra.
• Fiesta de San Isidro - 15 tháng Năm ở Madrid - lễ kỷ niệm vị thánh bảo trợ của Madrid.
• Carnival - hay nhất ở Santa Cruz de Tenerife, Las Palmas de Gran Canaria và Cádiz
• Cabalgata de los Reyes Magos (cuộc diễu hành Ba Vua) - vào đêm trước lễ Hiển Linh, ngày 5 tháng Một, đêm trước khi trẻ em Tây Ban Nha nhận quà Giáng sinh, kẹo và đồ chơi rơi như mưa ở mọi thị trấn và thành phố
• Liên hoan phim Quốc tế San Sebastian - tổ chức hằng năm ở San Sebastian, một thành phố tuyệt đẹp ở xứ Basque, vào khoảng cuối tháng Chín
• La Tomatina - một trận ném cà chua khổng lồ ở Buñol
• Moros y Cristianos (Người Moor và Người Cơ Đốc giáo, chủ yếu thấy ở đông nam Tây Ban Nha vào mùa xuân) - những cuộc diễu hành và “trận chiến” tái hiện các cuộc giao tranh thời trung cổ
• Ở Galicia, 85 lễ hội diễn ra suốt năm, từ rượu vang đến ngựa hoang.

Ngày lễ

Đêm giao thừa: “Nochevieja” trong tiếng Tây Ban Nha. Ở Tây Ban Nha có truyền thống ăn nho khi đồng hồ đếm ngược sang Năm Mới, mỗi quả nho cho mỗi giây trong 12 giây cuối trước nửa đêm. Vì lẽ này, ngay cả những gói nho nhỏ (chính xác 12 quả nho mỗi gói) cũng được bán ở siêu thị trước Năm Mới.

La Puerta del Sol là nơi diễn ra tiệc mừng Năm Mới ở Tây Ban Nha. Vào lúc 23:59 vang lên “los cuartos (tiếng Tây Ban Nha)”, những hồi chuông báo hiệu rằng 12 tiếng chuông (campanadas trong tiếng Tây Ban Nha) sắp bắt đầu điểm. Khi “los cuartos” vang lên, chuông trên đỉnh đồng hồ chuyển động đi xuống, với cùng mục đích như “los cuartos”, âm thanh sẽ báo hiệu rằng “las campanadas” sắp tới. Chúng sẽ điểm vào lúc 24:00 và báo hiệu khởi đầu một năm mới. Theo truyền thống, ở mỗi tiếng chuông phải ăn một quả nho. Giữa mỗi tiếng chuông có khoảng cách thời gian ba giây.

“Las Campanadas” được phát trực tiếp trên các kênh truyền hình quốc gia chính, vì ở khắp Tây Ban Nha, mọi người vẫn đang ăn nho ở nhà hoặc trên những màn hình khổng lồ lắp đặt ở các thành phố lớn, dõi theo những tiếng chuông từ Puerta del Sol ở Madrid.

Sau khi “las campanadas” điểm xong, một màn pháo hoa hoành tráng bắt đầu. Đây là một bữa tiệc nổi tiếng ở Tây Ban Nha và là thời điểm tuyệt vời để tận hưởng, vì màn trình diễn được bảo đảm ở ngay trung tâm thủ đô Tây Ban Nha.

Hoạt động ngoài trời

• Đu dây vượt thác (Canyoning): xem Spain section in the Canyoning article
• Leo núi ở: Los Mallos (Aragon) và Siurana (gần Barcelona)
• Bóng đá: Môn thể thao phổ biến nhất ở Tây Ban Nha, với cả giải vô địch quốc gia và đội tuyển quốc gia đều thuộc hàng mạnh nhất thế giới.
• Các môn thể thao nước xiết ở: Campo, Murillo de Gallego (Aragon)
• Đi bộ đường dài ở Galicia
• Trượt tuyết đổ đèo: Có rất nhiều khu trượt tuyết đổ đèo ở Tây Ban Nha.

Trượt tuyết ở vùng miền bắc Tây Ban Nha

Lặn bình khí

Để chiêu đãi bản thân, hãy thử Costa Brava và quần đảo Canary nổi tiếng thế giới.

Làm việc

Nếu bạn là công dân của một nước EEA, Thụy Sĩ hay Andorra, bạn có thể làm việc ở Tây Ban Nha mà không bị bất kỳ hạn chế nào (xem European Union#Work). Mọi người khác đều cần giấy phép lao động để làm việc ở Tây Ban Nha.

Các vấn đề việc làm rất nhạy cảm ở Tây Ban Nha, đặc biệt đối với công dân Tây Ban Nha. Đất nước này có tỷ lệ thất nghiệp cao (13,5% tính đến tháng 3 năm 2022) và đối với một nước phát triển, nền kinh tế Tây Ban Nha nổi tiếng là mong manh. Đất nước từ lâu đã chịu cảnh thất nghiệp cao và nhiều người Tây Ban Nha đã di cư sang các nước khác để tìm cơ hội tốt hơn.

Du lịch là ngành kinh tế quan trọng nhất của đất nước, và người nước ngoài có thể tìm được việc làm ở đó, nhưng nó đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19.

Tây Ban Nha có khí hậu nhiều nắng và là một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn nhất châu Âu. Nông dân thường tìm lao động thời vụ, nhưng điều này đồng nghĩa với công việc thực sự nặng nhọc và lương bèo bọt.

Mua sắm

Tiền tệ

Tờ €500 không được nhiều cửa hàng chấp nhận—hãy luôn có sẵn các mệnh giá khác.

Đổi tiền

Ngân hàng là nơi chính để đổi tiền. Tuy nhiên, một số ngân hàng có thể chỉ đổi tiền cho những người có tài khoản ở đó.

Các điểm thu đổi ngoại tệ, từng phổ biến, gần như đã biến mất kể từ khi đồng euro ra đời. Một lần nữa, các sân bay quốc tế là ngoại lệ của quy luật này; một ngoại lệ khác là các khu du lịch ở các thành phố lớn (Barcelona, Madrid).

Thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ

Thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ được chấp nhận rộng rãi.

Một số cửa hàng Tây Ban Nha sẽ yêu cầu giấy tờ tùy thân trước khi chấp nhận thẻ tín dụng của bạn. Một số cửa hàng có thể không chấp nhận bằng lái xe hoặc chứng minh thư nước ngoài, và bạn có thể cần xuất trình hộ chiếu. Biện pháp này nhằm giúp giảm gian lận thẻ tín dụng.

ATM

Hầu hết các máy ATM sẽ cho phép bạn rút tiền bằng thẻ tín dụng. Có một khoản phí bên cạnh khoản ngân hàng của bạn tính, khoảng €2-7 (tháng 2 năm 2023), ngoại trừ máy của Unicaja Banco. Ibercaja thì tính một khoản phí nhỏ hoặc miễn phí. Sau khi báo cho bạn biết khoản phí, bạn có thể chọn tiếp tục hay không. Máy ATM có rất nhiều: Bạn chỉ cần kiểm tra phí của 2-3 máy ATM xung quanh và chọn máy có phí thấp nhất.

• Banc Sabadell - €4,5 (02/2025)
• BBVA - €7 (03/2025)
• Caixabank - €7 (02/2025)
• Santander - €7 (03/2025)

Nếu ngân hàng của bạn là thành viên của Global ATM Alliance, Deutsche Bank là đối tác địa phương để rút tiền miễn phí.

Tiền boa

Tipping, hay “propina” trong tiếng Tây Ban Nha, không bắt buộc cũng không được xem là thông lệ ở Tây Ban Nha. Kết quả là, bạn có thể thấy rằng nhân viên phục vụ không chu đáo hay lịch sự như bạn vẫn quen, vì họ không làm việc vì tiền boa.

Trong nhà hàng, hoàn toàn không cần boa cho thực đơn đơn giản hoặc ở những cơ sở bình dân. Ở phân khúc trung cấp hoặc cao cấp, bạn có thể boa 5-10% nếu cảm thấy dịch vụ thật xuất sắc. Nếu bạn quyết định boa, hãy bảo đảm đưa tiền mặt cho nhân viên phục vụ thay vì tính vào thẻ tín dụng.

Ở những quán cà phê và quán bar rất đông du khách, một số du khách có boa. Ở các khu nghỉ dưỡng lớn, việc boa có thể phổ biến. Các nhà cung cấp dịch vụ khác như tài xế taxi, thợ làm tóc và nhân viên khách sạn có thể mong được boa trong môi trường cao cấp.

Trong những môi trường rất nhiều du khách, người Mỹ có thể bị mong đợi sẽ boa, vì nhân viên phục vụ ở những nơi này biết rằng ở Mỹ, việc để lại tiền boa cho mỗi đồ uống hay bữa ăn là thông lệ.

Giờ làm việc

Hầu hết các cơ sở kinh doanh (bao gồm hầu hết cửa hàng, nhưng không phải nhà hàng) đóng cửa vào buổi chiều khoảng 13:30/14:00 và mở lại vào buổi tối khoảng 16:30/17:00. Ngoại lệ là các trung tâm thương mại lớn hoặc các chuỗi cửa hàng lớn.

Đối với hầu hết người Tây Ban Nha, bữa trưa là bữa chính trong ngày và bạn sẽ thấy các quán bar và nhà hàng mở cửa trong khoảng thời gian này. Vào thứ Bảy, các cơ sở kinh doanh thường không mở lại vào buổi tối, và gần như mọi nơi đều đóng cửa vào Chủ Nhật. Ngoại lệ là tháng Mười Hai, khi hầu hết các cửa hàng ở Madrid và Barcelona sẽ mở cửa như ngày thường vào các Chủ Nhật để hốt bạc mùa lễ hội. Ngoài ra, nhiều cơ quan công và ngân hàng không mở lại vào buổi tối ngay cả các ngày trong tuần, nên nếu có việc quan trọng cần lo, hãy chắc chắn kiểm tra giờ hoạt động.

Nếu bạn dự định dành cả ngày mua sắm ở các cửa hàng nhỏ, quy tắc kinh nghiệm sau có thể hữu ích: một cửa hàng đóng cửa nhắc nhở rằng cũng đến lúc bạn ăn trưa. Và khi bạn ăn trưa xong, một số cửa hàng có khả năng sẽ mở cửa lại.

Mua sắm

Thương hiệu thiết kế

Bên cạnh những thương hiệu đại chúng nổi tiếng được biết đến trên khắp thế giới (Zara, Mango, Bershka, Camper, Desigual), Tây Ban Nha có nhiều thương hiệu thiết kế khó tìm hơn ở bên ngoài Tây Ban Nha—và có thể đáng để tìm mua nếu bạn mua sắm đồ thiết kế khi đi du lịch. Một số thương hiệu này bao gồm:

Chuỗi cửa hàng

Ăn uống

Ẩm thực Tây Ban Nha có thể không được tôn vinh như ẩm thực Pháp hay Ý trong thế giới nói tiếng Anh, nhưng nó đã tăng vọt về độ phổ biến trong thế kỷ 21, một phần không nhỏ nhờ số lượng lớn các đầu bếp ngôi sao Tây Ban Nha đã tạo nên tiếng vang khắp thế giới fine dining.

Người Tây Ban Nha rất đam mê đồ ăn và rượu vang của mình. Đồ ăn Tây Ban Nha có thể được mô tả là khá nhẹ với nhiều rau và vô số loại thịt và cá. Có lẽ do tòa án dị giáo cố “phát hiện” những converso bỏ đạo, thịt heo (bị cấm về mặt tôn giáo trong cả Do Thái giáo lẫn Hồi giáo) dễ dàng là loại thịt được tiêu thụ nhiều nhất và nổi bật trong nhiều món ăn. Ẩm thực Tây Ban Nha không dùng nhiều gia vị; nó chỉ dựa vào việc sử dụng nguyên liệu chất lượng cao để tạo hương vị ngon. Vì vậy, đôi khi bạn có thể thấy đồ ăn Tây Ban Nha nhạt nhẽo, nhưng ở hầu hết các thành phố thường có nhiều loại nhà hàng (Ý, Trung, đồ ăn nhanh Mỹ) nếu bạn muốn trải nghiệm nhiều hương vị khác nhau. Nếu bạn quen thuộc với ẩm thực Mỹ Latinh, hãy nhớ rằng nhiều món Tây Ban Nha có thể trùng tên với một số món Mỹ Latinh, nhưng thực ra lại chỉ những món hoàn toàn khác (ví dụ tortilla, horchata và mazapán chỉ những thứ hoàn toàn khác nhau ở Tây Ban Nha và Mexico).

Như phần lớn châu Âu, các điểm đến du lịch hàng đầu của Tây Ban Nha đầy rẫy những nhà hàng bẫy du khách phục vụ đồ ăn đắt đỏ và xoàng xĩnh. Nếu bạn muốn một bữa ăn ngon và giá phải chăng, nhìn chung tốt nhất là đến những nhà hàng có khách chủ yếu là người địa phương. Tuy nhiên, vì hiếm khi tìm được nhân viên phục vụ nói tiếng Anh ở những nơi như vậy, hãy chuẩn bị tinh thần phải nói chút tiếng Tây Ban Nha. Nhà hàng có nghĩa vụ pháp lý phải cung cấp nước máy (‘agua del grifo’) miễn phí khi được yêu cầu. Bạn không phải mua nước đóng chai.

Giờ ăn sáng, trưa và tối

Người Tây Ban Nha có thời gian biểu ăn uống khác với nhiều người vẫn quen.

Điều quan trọng mà một du khách cần nhớ là:

• bữa sáng (desayuno) với hầu hết người Tây Ban Nha là nhẹ và chỉ gồm cà phê và có lẽ một chiếc galleta (giống bánh quy graham) hoặc magdalena (bánh ngọt giống muffin). Sau đó, một số người sẽ ghé quán cà phê ăn bánh ngọt vào giữa buổi sáng, nhưng không quá gần giờ trưa.
• “el aperitivo” là một bữa ăn nhẹ vào khoảng 12:00. Tuy nhiên, bữa này có thể gồm vài ly bia và một chiếc baguette kẹp đầy nhân lớn hoặc một “pincho de tortilla”.

• bữa trưa (comida) bắt đầu lúc 13:30-14:30 (dù thường không trước 15:00) và xưa kia thường được tiếp nối bằng một giấc ngủ trưa ngắn, thường vào mùa hè khi nhiệt độ buổi chiều có thể khá nóng. Đây là bữa chính trong ngày với hai món (el primer plato và el segundo plato rồi đến tráng miệng). La comida và giấc ngủ trưa thường kết thúc muộn nhất là 16:00. Tuy nhiên, vì cuộc sống đã trở nên bận rộn hơn, không còn cơ hội để ngủ trưa nữa.
• bữa tối (cena) bắt đầu lúc 20:30 hoặc 21:00, với hầu hết khách đến sau 21:00. Đây là bữa nhẹ hơn bữa trưa. Ở Madrid, nhà hàng hiếm khi mở cửa trước 21:00 và hầu hết khách không xuất hiện trước 23:00.
• cũng có một bữa ăn nhẹ buổi chiều mà một số người dùng giữa la comida và la cena gọi là merienda. Nó tương tự như giờ trà ở Anh và được dùng vào khoảng 18:00.
• giữa giờ trưa và giờ tối, hầu hết các nhà hàng và quán cà phê đều đóng cửa, và phải mất thêm công sức để tìm chỗ ăn nếu bạn lỡ giờ trưa. Dù vậy, bạn luôn có thể tìm một bar và gọi một bocadillo, bánh mì baguette kẹp. Có bocadillos fríos, bánh kẹp lạnh, có thể kẹp giăm bông, cheese hoặc bất kỳ loại embutido nào, và bocadillos calientes, bánh kẹp nóng, kẹp thăn heo, tortilla, thịt xông khói, xúc xích và những lựa chọn tương tự kèm phô mai. Đây có thể là một lựa chọn thực sự rẻ và ngon nếu bạn tìm được chỗ tốt.

Thông thường, các nhà hàng ở thành phố lớn không đóng cửa trước nửa đêm vào ngày thường và 02:00-03:00 vào cuối tuần.

Bữa sáng

Bữa sáng được hầu hết người Tây Ban Nha dùng. Bữa sáng truyền thống của Tây Ban Nha gồm cà phê hoặc nước cam, và bánh ngọt hoặc một chiếc bánh kẹp nhỏ. Ở Madrid, cũng thường dùng sô-cô-la nóng với “churros” hoặc “porras”. Ở các quán cà phê, bạn có thể trông đợi nhiều loại tortilla de patatas (xem ”Spanish dishes” section), đôi khi là tapas (loại dành cho bữa sáng hoặc cùng loại được phục vụ vào buổi tối kèm rượu).

Tapas

Cấp độ nhập môn của ẩm thực Tây Ban Nha được tìm thấy ở các quán bar dưới dạng tapas, hơi giống “món khai vị”, nhưng thay vào đó được xem là món ăn kèm để dùng cùng đồ uống; ở một số vùng của Tây Ban Nha, một đồ uống vẫn được kèm theo một phần tapa miễn phí tự động, nhưng ở những nơi không như vậy, hãy gọi tapa y caña để gọi một bia và một tapa. Một số quán bar sẽ phục vụ nhiều loại tapas khác nhau; những quán khác chuyên về một loại cụ thể (như đồ hải sản). Một phong tục Tây Ban Nha là dùng một tapa và một đồ uống nhỏ ở một quán bar, rồi đến quán kế tiếp và làm tương tự. Một nhóm từ hai người trở lên có thể gọi hai hoặc nhiều tapas hơn, hoặc gọi raciones thay vào đó, vốn lớn hơn một chút để cùng chia sẻ.

Các loại món ăn

Hải sản (mariscos): ở ven biển, hải sản tươi có sẵn rộng rãi và khá phải chăng. Ở các vùng nội địa, hải sản đông lạnh (và chất lượng kém) thường gặp, ngoại trừ vài nhà hàng có tiếng (và đắt đỏ). Ở các vùng ven biển, hải sản đáng được chú ý, đặc biệt ở bờ bắc Đại Tây Dương.

Hải sản chất lượng ở Tây Ban Nha đến từ vùng tây bắc Galicia của Tây Ban Nha. Nên các nhà hàng có chữ Gallego (Galicia) nhìn chung sẽ chuyên về hải sản. Nếu bạn thích phiêu lưu, bạn có thể muốn thử món đặc sản vùng Galicia là Polbo a Feira (Bạch tuộc Hội chợ), thường được biết đến ở phần còn lại của Tây Ban Nha với tên Pulpo a la Gallega, là bạch tuộc luộc dọn kèm ớt bột paprika, muối hột và dầu ô liu. Một lựa chọn phiêu lưu khác là Sepia, tức mực nang, họ hàng của mực ống, hoặc các kiểu Calamares (mực ống) khác nhau mà bạn có thể tìm thấy ở hầu hết các nhà hàng hải sản. Nếu đó không phải gu của bạn, bạn luôn có thể gọi Gambas Ajillo (tôm tỏi), Pescado Frito (cá chiên), Buñuelos de Bacalao (cá tuyết tẩm bột chiên ngập dầu) hoặc các món Paella luôn có mặt.

Các sản phẩm thịt thường có chất lượng rất tốt, vì Tây Ban Nha duy trì được khá cao tỷ lệ vật nuôi thả rông.

Gọi bít tết bò rất được khuyến khích, vì hầu hết đến từ bò thả rông trên núi.

Các phần thịt heo cũng rất được ưa chuộng là những phần được gọi là presa ibérica và secreto ibérico, tuyệt đối phải thử nếu thấy trong thực đơn của bất kỳ nhà hàng nào.

Súp: lựa chọn súp ngoài gazpacho rất hạn chế ở các nhà hàng Tây Ban Nha.

Nhà hàng

Nước (agua) thường được dọn ra mà không cần yêu cầu cụ thể, và thường có tính phí, trừ khi nó đã bao gồm trong menu del dia của bạn. Nếu bạn muốn nước máy miễn phí thay vì nước đóng chai, hãy gọi agua del grifo. Tuy nhiên, không phải nhà hàng nào cũng phục vụ thứ này và bạn có thể buộc phải gọi nước đóng chai.

Món khai vị như bánh mì (pan), phô mai (queso) và các món khác có thể được đem ra bàn của bạn dù bạn không gọi. Bạn vẫn có thể bị tính tiền cho chúng. Nếu bạn không muốn những món khai vị này, hãy lịch sự báo cho nhân viên phục vụ rằng bạn không muốn chúng.

Những nhà hàng nổi tiếng thế giới: Có vài nhà hàng ở Tây Ban Nha tự thân là điểm đến, trở thành lý do duy nhất để đến một thành phố cụ thể. Một trong số đó là El Celler de Can Roca ở Girona.

Đồ ăn nhanh

Đồ ăn nhanh vẫn chưa bám rễ chắc vào người Tây Ban Nha, và bạn sẽ chỉ tìm thấy McDonald’s và Burger King ở những thị trấn lớn hơn tại những nơi quen thuộc. Dù vậy, Madrid và các thành phố lớn khác của Tây Ban Nha thường là nơi đầu tiên để các chuỗi Bắc Mỹ thăm dò thị trường châu Âu, và bạn sẽ thấy Taco Bell, TGI Friday’s hay Five Guys ở đó nhưng không có hoặc chỉ hiếm khi có ở các thành phố Trung Âu. Thực đơn có thể gây bất ngờ vì đã được điều chỉnh để hợp với người địa phương, với bia, salad, sữa chua (chủ yếu là Danone) và rượu vang nổi bật. Pizza ngày càng phổ biến và bạn sẽ tìm thấy một số cửa hàng ở các thị trấn lớn hơn, nhưng có thể là những thương hiệu nhượng quyền nội địa của họ, như TelePizza. Bất chấp có bia và rượu vang trong thực đơn, đồ ăn nhanh thường được xem là “đồ ăn con nít”. Các chuỗi nhượng quyền Mỹ nhìn chung tính giá cao hơn so với ở Hoa Kỳ, và đồ ăn nhanh không nhất thiết là lựa chọn rẻ nhất để ăn ngoài.

Phí dịch vụ và VAT

Không có phí dịch vụ nào được tính trong hóa đơn. Một khoản boa nhỏ thêm là phổ biến và bạn được tự do tăng thêm nếu rất hài lòng. Hiển nhiên bạn không phải boa cho một nhân viên phục vụ tệ. Bạn thường để lại tiền lẻ sau khi trả bằng tờ tiền giấy.

Menú del día

Nhiều nhà hàng cung cấp một bữa trưa trọn vẹn với giá cố định – menú del día – và điều này thường hóa ra là một món hời. Nước hoặc rượu vang (vino) thường được bao gồm trong giá.

Ẩm thực không phải Tây Ban Nha

Những thứ như thịt cốt lết (schnitzel), bữa sáng kiểu Anh đầy đủ, pizza, döner và cá đông lạnh có sẵn rộng rãi ở các điểm đến du lịch. Ở hầu hết các thành phố, bạn cũng có thể tìm thấy ẩm thực quốc tế như Ý, Trung, Pháp, Thái, Nhật, Trung Đông, Việt Nam và Argentina. Thành phố càng lớn, bạn càng tìm được nhiều sự đa dạng.

Không giống một số nước Bắc Âu, Tây Ban Nha nhận rất ít người nhập cư cho đến sau cái chết của Franco và sự bùng nổ kinh tế thập niên 1980, và vì vậy có thể ít sự đa dạng hơn về các nhà hàng do người nhập cư làm chủ ở các thị trấn nhỏ và vừa, nhưng điều này tất nhiên đang thay đổi, với việc người nhập cư đặc biệt từ Mỹ Latinh và Trung Đông đến Tây Ban Nha để lại dấu ấn của họ lên bức tranh nhà hàng.

Đồ uống

Trà và cà phê

Người Tây Ban Nha rất đam mê chất lượng, độ đậm và hương vị của coffee (café) của mình, và cà phê ngon pha tươi có sẵn gần như khắp nơi.

Những lựa chọn thường gặp là solo, phiên bản espresso không sữa; cortado, solo thêm một chút sữa; con leche, solo thêm sữa; và manchado, cà phê với rất nhiều sữa (kiểu như cafe au lait của Pháp). Gọi caffee latte có khả năng sẽ cho ra ít sữa hơn bạn vẫn quen—luôn có thể xin thêm sữa.

Có thể tìm thấy các biến thể vùng miền, như bombón ở miền đông Tây Ban Nha, solo với sữa đặc.

Starbucks là chuỗi quốc gia duy nhất hoạt động ở Tây Ban Nha. Người địa phương cho rằng nó không thể cạnh tranh với các quán cà phê nhỏ địa phương về chất lượng cà phê, và chỉ có du khách lui tới. Nó không có mặt ở các thành phố nhỏ hơn.

Nếu bạn ăn tối với €20, bạn sẽ không bao giờ được phục vụ trà ngon; hãy trông đợi Pompadour hoặc Lipton. Phải mất chút công sức để tìm được trà ngon nếu bạn dành phần lớn thời gian trong ngày ở những nơi đông du khách.

Horchata là một loại đồ uống không cồn màu sữa làm từ hạt sa thảo (tiger nut) và đường, rất khác với những đồ uống cùng tên ở Latin America. Alboraia, một thị trấn nhỏ gần Valencia, được xem là nơi tốt nhất sản xuất horchata.

Đồ uống có cồn

Độ tuổi được uống rượu ở Tây Ban Nha là 18. Người dưới độ tuổi này bị cấm uống và mua đồ uống có cồn, dù việc thực thi ở các khu du lịch và hộp đêm khá lỏng lẻo. Uống rượu ngoài đường phố đã bị cấm (dù vẫn là thông lệ phổ biến ở hầu hết các khu vui chơi về đêm). Một “luật cấm rượu” cấm siêu thị bán rượu sau 22:00.

Hãy thử một ly cocktail absinthe (loại rượu mạnh huyền thoại này chưa bao giờ bị cấm ở đây, nhưng nó không phải là đồ uống phổ biến ở Tây Ban Nha).

Quán bar

Có lẽ một trong những nơi tốt nhất để gặp gỡ mọi người ở Tây Ban Nha là các quán bar. Ai cũng ghé chúng và chúng luôn nhộn nhịp, đôi khi chật ních người. Không có hạn chế độ tuổi để vào những nơi này, nhưng trẻ em và thiếu niên thường sẽ không được phục vụ đồ uống có cồn. Hạn chế độ tuổi đối với việc tiêu thụ rượu được niêm yết rõ ràng ở các quán bar nhưng chỉ được thực thi không thường xuyên. Thường thấy cả một gia đình ở quán bar.

Điều quan trọng là biết phân biệt giữa pub (đóng cửa lúc 3:00-03:30) và club (mở đến 06:00-08:00 nhưng thường vắng tanh vào đầu đêm).

Vào cuối tuần, thời điểm đi copas (đi uống) thường bắt đầu vào khoảng 23:00-01:00, có phần muộn hơn so với Bắc và Trung Âu. Trước đó, người ta thường làm vô số việc, ăn vài món tapas (raciones, algo para picar), ăn một bữa tối “thực sự” ở nhà hàng, ở nhà với gia đình, hoặc đi xem các sự kiện văn hóa. Nếu bạn muốn đi nhảy, bạn sẽ thấy hầu hết các club ở Madrid khá vắng trước nửa đêm (một số thậm chí không mở cửa trước 01:00) và hầu hết sẽ không đông cho đến 03:00. Người ta thường đi pub trước, rồi đi club đến 06:00-08:00.

Để có trải nghiệm Tây Ban Nha đích thực, sau một đêm nhảy nhót và uống rượu, người ta thường ăn một bữa sáng chocolate con churros với bạn bè trước khi về nhà. (CcC là một tách nhỏ sô-cô-la đặc, tan chảy, dọn kèm những chiếc bánh rán ngọt mới chiên dùng để chấm vào sô-cô-la, và nên thử, dù chỉ vì hương vị tuyệt vời.)

Quán bar chủ yếu để uống một ly và ăn một tapa nhỏ trong khi giao lưu và xả căng thẳng sau công việc hay học tập. Thường người Tây Ban Nha kiểm soát việc uống rượu của mình tốt hơn những người láng giềng Bắc Âu, và hiếm khi thấy người say ở quán bar hay trên đường phố. Một đồ uống, nếu gọi mà không kèm tapa, thường được phục vụ kèm một tapa “nhỏ” hoặc rẻ tiền như một sự nhã nhặn.

Kích cỡ và giá tapas thay đổi rất nhiều khắp Tây Ban Nha. Chẳng hạn, gần như không thể có tapas miễn phí ở các thành phố lớn như Valencia hay Barcelona, ngoại trừ Madrid nơi có vài quán Tapa Bar dù một số hơi đắt. Bạn có thể ăn miễn phí (chỉ trả tiền đồ uống), với tapas khổng lồ và giá rẻ ở những thành phố như Granada, Badajoz hay Salamanca.

Tapa, và món pincho liên quan, có nguồn gốc ở Tây Ban Nha vừa từ việc đóng vai trò như một cái nắp đậy (“Tapa”) trên một cốc rượu vang để ngăn ruồi tiếp cận nó, vừa như một yêu cầu của luật pháp khi phục vụ rượu vang tại một cơ sở vào thời Trung Cổ.

Các loại đồ uống có cồn

Bia lager Tây Ban Nha rất đáng thử. Các thương hiệu phổ biến nhất gồm San Miguel, Cruzcampo, Mahou, Ámbar, Estrella Galicia, Keller và nhiều loại khác, bao gồm cả các thương hiệu địa phương ở hầu hết các thành phố; cũng có sẵn bia nhập khẩu. Người Tây Ban Nha thường thêm nước cốt chanh (Fanta limón, hay Fanta vị chanh) vào bia lager của họ. Đặc biệt vào những ngày hè nóng nực, người ta sẽ uống một ly “clara” giải khát, là bia nhẹ pha với chanh/nước chanh.

Cava là rượu vang sủi tăm của Tây Ban Nha. Người Tây Ban Nha từng gọi nó là champan, nhưng người Pháp lập luận rằng champagne chỉ có thể làm từ nho trồng ở Champagne region. Tuy vậy, Cava là một loại vang sủi tăm rất thành công, với 99% sản lượng cả nước đến từ khu vực quanh Barcelona. Rượu táo (Sidra) có thể tìm thấy ở Galicia, Asturias, Cantabria và País Vasco.

Sangria là đồ uống làm từ rượu vang và trái cây, và thường được làm từ các loại vang rẻ tiền hơn. Bạn sẽ thấy sangria ở những khu vực có nhiều du khách lui tới. Người Tây Ban Nha chuẩn bị sangria cho các lễ hội (fiesta) và mùa hè nóng, chứ không phải hằng ngày như thấy ở những vùng du lịch như Mallorca. Sangria ở những nhà hàng nhắm vào người nước ngoài tốt nhất nên tránh, nhưng đây là một đồ uống rất đáng thử nếu một người Tây Ban Nha pha nó cho bạn trong một lễ hội!

Rượu sherry màu nhạt quanh vùng Jerez gọi là “fino” được tăng nồng độ cồn lên 15 phần trăm. Nếu muốn uống một ly ở quán bar, bạn phải gọi fino. Manzanilla hơi mặn, hợp dùng làm khai vị (aperitivo). Amontillado và Oloroso là những loại sherry khác, nơi quá trình ủ oxy hóa giữ vai trò chủ đạo.

Lưu trú

Có nhiều loại hình lưu trú du lịch, từ khách sạn, nhà trọ (pension), biệt thự cho thuê và vacation homes, đến cắm trại và thậm chí cả tu viện.

“Chưa bao gồm 7% VAT” là một chiêu thường gặp đối với các nhà nghỉ và khách sạn tầm trung: hãy luôn kiểm tra phần chữ nhỏ khi chọn chỗ ở. VAT là IVA trong tiếng Tây Ban Nha.

Các làng nhỏ

Bên cạnh các bờ biển, Tây Ban Nha giàu những ngôi làng nội địa thân thiện với du khách, như Alquezar: với những con phố trung cổ hẹp, sự tĩnh lặng và biệt lập đáng yêu, vẫn có lựa chọn tốt về nhà hàng và chỗ ở giá phải chăng.

Casa rural, LINK_249 của Tây Ban Nha

Để có một kiểu chỗ ở ấm cúng hơn, hãy cân nhắc casa rural. Casa rural đại khái tương đương với một nhà nghỉ bed and breakfast hay một gîte. Không phải nhà nào cũng nằm ở vùng quê như tên gọi gợi ý. Một số nằm ở các thị trấn nhỏ hơn, và chúng có ở hầu như mọi tỉnh.

Casa rural khác nhau về chất lượng và giá cả khắp Tây Ban Nha. Ở một số vùng, như Galicia, chúng được kiểm soát và thanh tra chặt chẽ. Các vùng khác thì không áp dụng quy định kỹ lưỡng đến vậy.

Khách sạn

Nhiều du khách nước ngoài ở tại các khách sạn do các hãng lữ hành tổ chức, vốn cung cấp các kỳ nghỉ trọn gói đến những khu nghỉ dưỡng nổi tiếng ở các costa và các đảo. Tuy nhiên, đối với du khách tự túc, có khách sạn ở khắp đất nước thuộc mọi hạng và phù hợp với mọi ngân sách. Trên thực tế, nhờ thị trường du lịch nội địa và quốc tế phát triển tốt, Tây Ban Nha hoàn toàn có thể là một trong những nước châu Âu được phục vụ tốt nhất xét về số lượng và chất lượng khách sạn.

Paradores

”parador” là một khách sạn do nhà nước sở hữu ở Tây Ban Nha (xếp hạng từ 3 đến 5 sao). Chuỗi nhà trọ này được Vua Tây Ban Nha Alfonso XIII thành lập năm 1928. Nét độc đáo của các parador nằm ở vị trí và lịch sử của chúng. Phần lớn nằm trong những công trình lịch sử, như tu viện, lâu đài Moor (như La Alhambra), hay điền trang (hacienda), parador là hoàn toàn đối lập với sự phát triển vô tổ chức ở những vùng ven biển như Costa del Sol. Lòng hiếu khách đã được tích hợp hài hòa với việc trùng tu các lâu đài, cung điện và tu viện, cứu khỏi đổ nát và bị bỏ hoang những công trình tiêu biểu cho di sản lịch sử và văn hóa của Tây Ban Nha.

Ví dụ, parador ở Santiago de Compostela nằm ngay cạnh nhà thờ chính tòa, trong một bệnh viện hoàng gia cũ được xây dựng vào năm 1499. Các phòng được trang trí theo lối cổ điển, nhưng vẫn có tiện nghi hiện đại. Các parador đáng chú ý khác nằm ở Arcos de la Frontera, Ronda, Santillana del Mar (hang Altamira) cũng như hơn một trăm điểm đến khác trên khắp Tây Ban Nha.

Parador phục vụ bữa sáng (khoảng €10) và thường có ẩm thực địa phương rất ngon, đặc trưng cho vùng của chúng (khoảng €25).

Giá lưu trú đáng đồng tiền, khi xét rằng những khách sạn này thường nằm ở trung tâm của các khu vực cảnh quan đẹp, dao động từ €85 cho phòng đôi đến €245 cho phòng hai giường (như ở Granada). Hai trong số những parador đẹp nhất nằm ở Léon và Santiago de Compostela.

Có một số chương trình khuyến mãi:

• Người trên 60 tuổi có thể được hưởng ưu đãi.
• Người trẻ dưới 30 tuổi có thể ghé thăm các parador với mức giá cố định €35 mỗi người.
• Hai đêm nửa ăn (half board) được giảm 20%.
• Một “tuần mơ ước” gồm 6 đêm thì rẻ hơn.
• 5 đêm với giá €42 mỗi người.

Các chương trình khuyến mãi không phải lúc nào cũng áp dụng, đặc biệt vào tháng Tám chúng không có hiệu lực, và có thể yêu cầu đặt trước.

Nhà nghỉ (Hostel)

Có rất nhiều hostels. Giá dao động từ €15 đến €25 mỗi đêm. “Hostales” của Tây Ban Nha thực ra không phải là hostel, mà giống những khách sạn nhỏ không xếp hạng hơn (thường không quá một chục phòng). Chúng có thể khác nhau về chất lượng, từ rất thô sơ đến khá tươm tất.

Thuê căn hộ

Thuê căn hộ tự phục vụ ngắn hạn là một lựa chọn cho những du khách muốn ở một nơi từ một tuần trở lên. Các loại chỗ ở dao động từ căn hộ nhỏ đến biệt thự.

Số lượng nhà cho thuê kỳ nghỉ có sẵn phụ thuộc vào khu vực Tây Ban Nha mà bạn dự định ghé thăm. Tuy chúng phổ biến ở các vùng ven biển, các thủ phủ lớn và các thành phố du lịch nổi tiếng khác, nếu bạn dự định ghé thăm các thị trấn nội địa nhỏ, bạn sẽ dễ tìm thấy casa rural hơn.

Cắm trại

Cắm trại là lựa chọn lưu trú ít tốn kém nhất.

Giữ an toàn

Như ở phần còn lại của European Union, mọi trường hợp khẩn cấp đều có thể được báo cho số điện thoại miễn phí 112.

Cảnh sát

Có bốn loại cảnh sát ở Tây Ban Nha:

• Vì Tây Ban Nha có mức tự trị chính trị cao được trao cho các chính quyền vùng, bốn vùng trong số đó đã lập ra các lực lượng cảnh sát vùng: Policía Foral ở Navarre, Ertzaintza ở xứ Basque, Policía Canaria ở quần đảo Canary, hay Mossos d’Esquadra ở Catalonia. Các lực lượng này có thẩm quyền gần như giống Policía Nacional trên lãnh thổ tương ứng của họ. Ngoài ra còn có BESCAM (Brigadas Especiales de Seguridad de la Comunidad Autónoma de Madrid) ở vùng Madrid, vốn nằm đâu đó giữa cảnh sát địa phương và một lực lượng cảnh sát hoàn toàn tự trị của một vùng tự trị, nhưng có đồng phục và biểu trưng riêng trên xe.

Tất cả các loại cảnh sát cũng mặc trang phục dễ thấy (áo khoác “phản quang”) khi điều khiển giao thông hoặc khi ở trên đường.

Một số kẻ trộm đã được biết là giả làm cảnh sát, yêu cầu xem ví để kiểm tra danh tính. Nếu bị tiếp cận bởi ai đó tự xưng là cảnh sát, chỉ xuất trình giấy tờ tùy thân của bạn sau khi người đó đã trình giấy tờ của họ; đừng cho xem ví hay vật có giá trị khác.

Nếu bạn là nạn nhân của tội phạm, hãy gọi 112. Bạn có thể xin một bản sao của “denuncia” (biên bản cảnh sát) nếu cần cho mục đích bảo hiểm, hoặc để xin cấp lại giấy tờ. Hãy bảo đảm đó là “una denuncia” chứ không phải bản khai có tuyên thệ (una declaración judicial), vì bản sau có thể không được chấp nhận làm bằng chứng tội phạm cho mục đích bảo hiểm, hoặc khi xin hộ chiếu mới.

Trình báo cảnh sát

Bạn có thể trình báo cảnh sát theo ba cách khác nhau:

1. Trực tiếp. Danh sách các đồn cảnh sát ở các vùng khác nhau của Tây Ban Nha có ở đây. Phiên dịch tiếng Anh không phải lúc nào cũng có sẵn trong thời gian ngắn: có thể nên đưa theo một người nói được tiếng Tây Ban Nha.

2. Qua điện thoại: Bạn có thể trình báo cảnh sát qua điện thoại bằng tiếng Anh +34 901 102 112. Dịch vụ tiếng Anh có sẵn 09:00-21:00, bảy ngày một tuần. Sau khi đã trình báo, bạn sẽ được hướng dẫn đến lấy một bản sao có chữ ký của biên bản tại đồn cảnh sát gần nhất. Tuy nhiên, một số tội, đặc biệt là các tội nghiêm trọng hơn hoặc có yếu tố bạo lực, chỉ có thể được trình báo trực tiếp.

3. Trực tuyến: Bạn cũng có thể trình báo cảnh sát trực tuyến, nhưng chỉ bằng tiếng Tây Ban Nha. Một số tội, đặc biệt là các tội nghiêm trọng hơn có yếu tố bạo lực thể chất, phải được trình báo trực tiếp.

Giấy phép và giấy tờ

Spanish law yêu cầu nghiêm ngặt rằng người nước ngoài đang ở trên lãnh thổ Tây Ban Nha phải có giấy tờ chứng minh danh tính và việc họ đang ở Tây Ban Nha một cách hợp pháp. Bạn phải mang theo giấy tờ đó mọi lúc, vì Cảnh sát có thể yêu cầu bạn xuất trình bất cứ lúc nào. Nếu bạn không mang theo, bạn có thể bị áp giải đến đồn cảnh sát gần nhất để xác minh danh tính.

An toàn

Tây Ban Nha là một đất nước an toàn, nhưng có một số rủi ro an ninh đặc thù của Tây Ban Nha.

• Các thành phố lớn như Alicante, Barcelona, Madrid và Sevilla nói riêng ghi nhận nhiều vụ móc túi, cướp giật và tấn công bạo lực, một số khiến nạn nhân phải cần đến chăm sóc y tế. Tuy tội phạm xảy ra ở mọi thời điểm ngày và đêm và với mọi lứa tuổi, du khách lớn tuổi và người châu Á dường như đặc biệt có nguy cơ.
• Ở Madrid và cả ở Barcelona, tội phạm thường nhắm vào người Đông Á (đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan), nghĩ rằng họ mang theo tiền và là con mồi dễ.

• Hãy cảnh giác với pickpockets và kẻ trộm, đặc biệt ở Madrid và Barcelona.
• Trộm cắp từ xe thuê rất cao. Hãy cảnh giác ở các khu dịch vụ trên cao tốc dọc bờ biển. Tránh để bất kỳ hành lý hay vật giá trị nào trong xe và dùng các bãi đỗ xe an toàn.
• Tránh những phụ nữ mời hương thảo (rosemary), hãy luôn từ chối; họ sẽ xem bói tương lai cho bạn, xin ít tiền, và túi của bạn có lẽ sẽ bị móc. Một số phụ nữ cũng sẽ tiếp cận bạn trên phố và lặp đi lặp lại “Buena suerte” (“chúc may mắn”) để đánh lạc hướng cho một phụ nữ khác móc túi bạn.
• Mỗi năm có nhiều hộ chiếu nước ngoài bị đánh cắp ở Tây Ban Nha hơn bất cứ nơi nào khác trên thế giới, đặc biệt ở Barcelona. Hãy bảo đảm hộ chiếu của bạn được bảo vệ mọi lúc.
• Trong trường hợp xảy ra sự cố liên quan đến đường sá, hãy hết sức thận trọng và không nhận sự giúp đỡ từ bất kỳ ai ngoài một sĩ quan cảnh sát Tây Ban Nha hoặc Vệ binh Dân sự mặc đồng phục trên một xe có ký hiệu. Kẻ trộm ở Tây Ban Nha đã được biết là làm giả hoặc cố tình gây thủng lốp trên chính xe của chúng, và khi một người lái xe dừng lại giúp đỡ, kẻ trộm trộm xe hoặc đồ đạc của người đó. Kịch bản ngược lại cũng từng xảy ra, theo đó một “người tốt bụng” giả dừng lại giúp một người lái xe đang gặp nạn, chỉ để rồi trộm xe hoặc đồ đạc của người đó. Đã có những báo cáo về việc kẻ trộm phá hoại xe thuê rời các thành phố lớn (đặc biệt là Barcelona) nhằm gây thủng lốp ở những vùng nông thôn nơi du khách có thể bị tấn công dễ hơn.

Lừa đảo

Một số người có thể cố lợi dụng việc bạn không biết phong tục địa phương.

• Ở các thành phố Tây Ban Nha, tất cả taxi phải có bảng giá cước dễ thấy. Đừng đồng ý một mức giá cố định để đi từ sân bay vào thành phố: trong hầu hết trường hợp, tài xế sẽ kiếm được nhiều tiền hơn so với khi không có mức giá thỏa thuận trước. Nhiều tài xế taxi cũng sẽ đòi tiền boa từ khách nước ngoài hoặc thậm chí từ khách trong nước trên đường đi và về sân bay. Tuy nhiên bạn có thể làm tròn lên đến euro gần nhất khi trả tiền.
• Ở nhiều nơi tại Madrid, đặc biệt gần ga Atocha, và cả ở Ramblas của Barcelona, có những người (‘trileros’) chơi trò “ba lá” (shell game). Họ sẽ “câu” bạn nếu bạn chơi, và rất có khả năng sẽ móc túi bạn nếu bạn dừng lại xem người khác chơi.
• Trước khi thanh toán hóa đơn ở quán bar và nhà hàng, hãy luôn kiểm tra hóa đơn và xem xét nó kỹ lưỡng. Một số nhân viên thường tìm cách bóp nặn thêm vài euro từ những du khách không đề phòng bằng cách tính tiền những thứ họ không ăn hoặc uống, hoặc đơn giản là tính giá cao quá mức. Điều này đúng ở cả khu du lịch lẫn không du lịch. Nếu bạn cảm thấy bị tính giá quá cao, hãy nêu vấn đề với họ và/hoặc đề nghị xem thực đơn. Đôi khi ở cuối hóa đơn cũng có viết (chỉ bằng tiếng Anh) rằng tiền boa chưa được bao gồm: hãy nhớ rằng boa là tùy ý ở Tây Ban Nha và người Tây Ban Nha thường chỉ để lại tiền lẻ và không quá 5%–8% giá trị những gì họ đã tiêu thụ (chứ không phải kiểu Mỹ 15–20%), nên hãy tránh bị lừa để lại nhiều hơn.
• Nhiều du khách đã báo cáo các vụ lừa đảo xổ số, theo đó họ được liên hệ qua Internet hoặc fax và thông báo rằng họ đã trúng một giải thưởng lớn trong xổ số Tây Ban Nha (El Gordo), trong khi thực ra họ chưa bao giờ tham gia xổ số. Họ được yêu cầu gửi một khoản tiền vào một tài khoản ngân hàng để trả thuế và các phí khác trước khi nhận giải hoặc đến Tây Ban Nha để hoàn tất giao dịch.
• Cũng có những báo cáo về một trò lừa đảo theo đó một người được thông báo rằng họ là người thừa kế một tài sản lớn, và rằng phải gửi tiền vào một tài khoản ngân hàng Tây Ban Nha để di sản có thể được xử lý.
• Trong một trò lừa đảo phổ biến khác, một số du khách đã nhận được email giả mạo, được cho là gửi từ một người quen biết với họ, và tuyên bố rằng người đó đang gặp rắc rối và cần tiền.

Những điều khác bạn nên biết

• Các thành phố Tây Ban Nha có thể ồn ào về đêm, đặc biệt vào cuối tuần, nhưng đường phố nhìn chung an toàn ngay cả với phụ nữ.
• Tất cả các cơ sở kinh doanh đều phải có một mẫu đơn khiếu nại chính thức, phòng khi bạn cần. Việc một cơ sở từ chối cấp mẫu đơn này cho bạn là bất hợp pháp.
• Trong một số trường hợp, cảnh sát ở Tây Ban Nha có thể nhắm vào những người thuộc các nhóm dân tộc thiểu số để kiểm tra danh tính. Những người không “trông giống người châu Âu” có thể bị chặn lại nhiều lần trong ngày để kiểm tra giấy tờ với lý do “kiểm soát di trú”.
• Đã có sự gia tăng các hoạt động chính trị và biểu tình công khai liên tục trên khắp Tây Ban Nha. Các cuộc biểu tình diễn ra và đôi khi đã chuyển thành bạo lực, chủ yếu là với cảnh sát. Hãy tránh mọi cuộc biểu tình và tụ tập đông người, làm theo lời khuyên của chính quyền địa phương và theo dõi truyền thông địa phương. Đình công đôi khi có thể dẫn đến gián đoạn giao thông và vận tải công cộng. Khi một cuộc biểu tình được lên kế hoạch hoặc đang diễn ra, bạn nên tìm hiểu thông tin và tránh các tuyến đường mà người biểu tình dự định đi qua. Bạn cũng nên bảo đảm kiểm tra các cập nhật về du lịch hoặc tình trạng chậm trễ giao thông trước và trong chuyến đi Tây Ban Nha của mình.

• Lái xe ở Tây Ban Nha có thể nguy hiểm do tắc nghẽn giao thông ở các khu đô thị, dù việc lái xe không đặc biệt hung hăng, ngoại trừ chuyện chạy quá tốc độ thường thấy. Hãy thận trọng khi lái xe ở Tây Ban Nha. Lái xe ban đêm có thể đặc biệt nguy hiểm. Việc dùng điện thoại di động không có thiết bị rảnh tay có thể dẫn đến bị phạt và bị cấm lái xe ở Tây Ban Nha. Mọi tài xế đều phải mang theo trong xe một áo phản quang và phải sử dụng biển báo tam giác phản quang nếu cần dừng bên lề đường.
• Hãy thận trọng khi bị tiếp cận bởi ai đó tự xưng là cảnh sát. Trên đường, bạn sẽ luôn bị một sĩ quan mặc đồng phục chặn lại. Xe không ký hiệu sẽ có một bảng điện tử nhấp nháy ở cửa kính sau ghi Policía hoặc Guardia Civil, và hoặc Ertzaintza nếu ở xứ Basque, hoặc Mossos d’Esquadra nếu ở Catalonia, hoặc Foruzaingoa/Policía Foral ở Navarre. Hầu hết các trường hợp họ sẽ có đèn xanh nhấp nháy tích hợp trong đèn pha. Trong các vấn đề không liên quan đến giao thông, sĩ quan cảnh sát có thể mặc thường phục. Sĩ quan cảnh sát không phải trực tiếp xưng danh trừ khi bạn yêu cầu họ làm vậy. Nếu họ yêu cầu giấy tờ tùy thân, họ phải được xuất trình giấy tờ có ảnh. Hộ chiếu hoặc bằng lái xe của bạn là được, hoặc chứng minh thư quốc gia nếu bạn đến từ Liên minh châu Âu, dù hộ chiếu luôn được ưu tiên. Bạn có thể gặp rắc rối hoặc bị phạt vì không mang theo bất kỳ giấy tờ tùy thân nào. Nếu nghi ngờ điều gì, tài xế nên trò chuyện qua cửa kính xe và liên hệ Guardia Civil theo số 062 hoặc Cảnh sát Quốc gia Tây Ban Nha theo số 112 và yêu cầu họ xác nhận rằng biển số xe tương ứng với một xe cảnh sát chính thức.
• Việc dùng xà phòng hoặc dầu gội ở các vòi sen công cộng trên bãi biển bị cấm ở hầu hết các vùng nhằm ngăn ô nhiễm hóa chất ra biển.

Ma túy

Bạn có thể ngửi thấy mùi khói cần sa ở nhiều góc phố tại các thành phố lớn mà cảnh sát dường như chẳng bận tâm. Dù vậy, nếu bạn không biết phong tục địa phương, hoàn toàn có khả năng cảnh sát sẽ phô trương việc thực thi luật pháp với bạn.

Việc tiêu thụ đồ uống có cồn ngoài đường phố, hoặc khi nó gây rối nghiêm trọng đến sự yên tĩnh nơi công cộng, bị phạt tới €600.

Những quy định này được thực thi tích cực.

Giữ sức khỏe

Chăm sóc y tế

• Dược phẩm không được bán ở siêu thị, chỉ bán ở farmacias (hiệu thuốc), được nhận diện bằng dấu thập xanh hoặc một cốc Hygeia. Gần như mọi thành phố và thị trấn đều có ít nhất một hiệu thuốc mở cửa 24 giờ; với những hiệu đóng cửa ban đêm, luật yêu cầu phải có một bảng thông báo ghi địa chỉ của hiệu thuốc gần nhất, có thể ở một trong những con phố hoặc thị trấn lân cận.
• Người từ Liên minh châu Âu và vài nước châu Âu khác có thể tự do sử dụng hệ thống y tế công, nếu họ có Thẻ Bảo hiểm Y tế châu Âu phù hợp. Thẻ này không bao trả điều trị ở bệnh viện tư. Đã có các thỏa thuận để điều trị cho người từ một vài nước châu Mỹ.
• Đừng ngần ngại đến bất kỳ cơ sở y tế nào nếu bạn bị thương hoặc ốm nặng, vì việc họ không điều trị cho bạn là bất hợp pháp, ngay cả khi bạn không có bảo hiểm. Bạn (hoặc nước của bạn nếu Tây Ban Nha có hiệp ước về vấn đề này) sẽ trả tiền dịch vụ sau.

Khí hậu

• Tuy nhiều du khách đến Tây Ban Nha vì khí hậu ấm áp, trời có thể lạnh vào mùa đông, đặc biệt ở Vùng Trung tâm và miền Bắc, và ở một số nơi cũng mưa vào mùa hè. Hãy nhớ mang theo quần áo phù hợp.
• Vào mùa hè, tránh phơi mình trực tiếp dưới ánh nắng trong thời gian dài để phòng sunburn and heatstroke. Hãy uống nước, đi bộ ở phía râm của con phố và giữ sẵn một lọ kem chống nắng.

Nước

tap water ở Tây Ban Nha an toàn và có chất lượng uống được. Tuy nhiên, nước ở một số vùng phía nam đất nước đôi khi được lấy từ nước biển, vốn có thể chứa hàm lượng khoáng cao. Điều này có thể gây khó chịu dạ dày cho những ai chưa quen. Tuy nước có hàm lượng khoáng cao vẫn an toàn để uống bất kể thế nào, người địa phương ở những vùng này thường sẽ uống nước đóng chai thay vào đó vì vị ngon hơn. Nước đóng chai có sẵn để mua ở hầu hết các khu vực và với nhiều thương hiệu.

Hút thuốc

Hút thuốc bị cấm ở mọi không gian công cộng kín và nơi làm việc, trên phương tiện giao thông công cộng, và ở những nơi công cộng ngoài trời gần bệnh viện cũng như tại các khu vui chơi trẻ em. Hút thuốc cũng bị cấm ở các khu vực ngoài trời của quán bar và nhà hàng. Hút thuốc cũng bị cấm trong các chương trình truyền hình.

Tôn trọng

Nói chung, người Tây Ban Nha được nhìn nhận rộng rãi là hiếu khách và thân thiện.

Văn hóa và bản sắc

Người Tây Ban Nha nhìn chung là những người giao tiếp trung tính. Họ thoải mái bày tỏ ý kiến và cảm xúc của mình về một điều gì đó, và họ mong điều tương tự ở bạn. Tuy điều này có thể gây cho bạn ấn tượng rằng người Tây Ban Nha tự tin và hòa đồng, bạn nên cố gắng hết sức để khéo léo trong lời nói, vì họ nhạy cảm với việc bị ra hiệu gọi một cách trực tiếp.

Trong các tình huống trò chuyện, việc người ta ngắt lời hoặc nói chen vào nhau là phổ biến. Việc nói to để cho người khác nghe thấy là phổ biến, cũng như việc dùng từ chửi thề. Bạn cũng có thể thấy việc người ta cho bạn lời khuyên về đủ thứ là phổ biến. Chẳng hạn, bạn có thể trông đợi người ta bảo bạn nên xem gì và đi đâu. Lúc đầu, điều này có thể gây cảm giác khó chịu, nhưng thông tin mà người Tây Ban Nha cung cấp là nhằm giúp đỡ bạn theo hướng tốt, chứ không phải để gài bẫy bạn.

Các giá trị gia đình quan trọng với nhiều người Tây Ban Nha. Việc đưa ra những bình luận và/hoặc chỉ trích vô cớ về các thành viên gia đình của ai đó bị coi là bất lịch sự.

Người Tây Ban Nha, đặc biệt là giới trẻ, nhìn chung cảm thấy một sự kết nối về ngôn ngữ và văn hóa với Mỹ Latinh. Tuy nhiên, hầu hết sẽ nhanh chóng chỉ ra rằng Tây Ban Nha là một quốc gia châu Âu, không phải Mỹ Latinh, và rằng mọi nước nói tiếng Tây Ban Nha đều khác nhau và có những đặc thù riêng.

Người Tây Ban Nha không sùng đạo như truyền thông đôi khi mô tả, và xã hội Tây Ban Nha hiện đại phần lớn khá thế tục, nhưng họ là và luôn là một đất nước chủ yếu theo Công giáo (73% theo danh nghĩa chính thức, dù chỉ 10% thừa nhận có thực hành đạo và chỉ 20% thừa nhận là người có đức tin); hãy tôn trọng điều này và tránh đưa ra bất kỳ bình luận nào có thể gây xúc phạm. Đặc biệt, các lễ hội tôn giáo, Tuần Thánh (Phục Sinh) và Giáng sinh rất quan trọng với người Tây Ban Nha, và quân vương vẫn được hiến pháp yêu cầu phải là người Công giáo. Nên giữ thái độ khoan dung với mọi tôn giáo, đặc biệt ở các khu đô thị lớn như Madrid, Barcelona, Valencia, Seville hay Malaga (nơi có thể thấy người và đền thờ của mọi tín ngưỡng) hoặc các vùng khác nhau ở miền nam Tây Ban Nha, vốn có thể có một bộ phận dân cư Hồi giáo đáng kể (chiếm gần 4% dân số cả nước).

Dù là một nước đa số theo Công giáo, đồng tính luyến ái khá được dung nạp ở Tây Ban Nha và việc thể hiện tình cảm đồng giới nơi công cộng có lẽ sẽ không gây ra thái độ thù địch. Một khảo sát của Pew năm 2013 ở nhiều nước thuộc châu Mỹ, châu Âu, châu Phi và Trung Đông cho thấy Tây Ban Nha có tỷ lệ người tin rằng đồng tính luyến ái nên được xã hội chấp nhận cao nhất, ở mức 88%. Hôn nhân đồng giới đã hợp pháp từ năm 2005 và chính phủ trao các quyền lợi pháp lý cho các cặp đôi đồng giới. Tuy nhiên, điều này không nhất thiết luôn có nghĩa là mọi người Tây Ban Nha đều thân thiện với người đồng tính; tuy các vụ tấn công kỳ thị người đồng tính hiếm gặp, chúng vẫn xảy ra. Các thành phố dung nạp đồng tính luyến ái hơn các vùng nông thôn; Madrid, Catalonia và xứ Basque dung nạp hơn nhiều, nhưng nhìn chung Tây Ban Nha thân thiện với người đồng tính. Như bất cứ nơi nào khác, người lớn tuổi thường có quan điểm bảo thủ hơn nhiều. Cuộc diễu hành tự hào (pride) ở Madrid là một trong những cuộc lớn nhất thế giới. Nhìn chung, Tây Ban Nha là một trong những nước an toàn nhất cho du khách LGBT.

Tránh nói về quá khứ thuộc địa xưa và đặc biệt về “Huyền thoại Đen” (Black Legend). Bất kể bạn có thể đã nghe gì, Tây Ban Nha có một số bộ trưởng và lãnh đạo quân sự lai chủng phục vụ trong quân đội thời thuộc địa và thậm chí một Thủ tướng sinh ra ở Philippines (Marcelo Azcarraga Palmero). Nhiều người Tây Ban Nha tự hào về lịch sử và những vinh quang đế chế xưa của mình. Người từ các thuộc địa cũ của Tây Ban Nha (Mỹ Latinh, Guinea Xích Đạo, Philippines, Tây Sahara và Bắc Maroc) chiếm phần lớn người nhập cư nước ngoài ở Tây Ban Nha (58%), cùng với người Trung Quốc, người châu Phi và người Đông Âu. Tương tự, Tây Ban Nha là một trong những nhà đầu tư và nhà tài trợ viện trợ kinh tế và nhân đạo chính cho Mỹ Latinh và châu Phi.

Đấu bò (tiếng Tây Ban Nha: Tauromaquia) được nhiều người Tây Ban Nha xem là một biểu tượng di sản văn hóa, nhưng sự ghẻ lạnh với đấu bò đang gia tăng ở mọi thành phố lớn và hiển nhiên trong các nhóm hoạt động vì động vật trong nước. Nhiều người Tây Ban Nha thành thị sẽ xem đấu bò là một màn trình diễn nhắm vào du khách nước ngoài và người già ở nông thôn, và một số người Tây Ban Nha trẻ sẽ cảm thấy bị xúc phạm nếu đất nước họ bị gắn với nó. Để minh họa đất nước chia rẽ thế nào, nhiều người Tây Ban Nha chỉ vào hoàng gia: cựu vương Juan Carlos và con gái ông là những người hâm mộ cuồng nhiệt, trong khi vợ ông và con trai ông là Vua Felipe VI không màng đến môn này. Đấu bò và các sự kiện liên quan, như các cuộc chạy bò Pamplona San Fermin hằng năm, tạo nên một ngành công nghiệp hàng triệu euro và thu hút nhiều du khách, cả nước ngoài lẫn Tây Ban Nha. Ngoài ra, đấu bò đã bị cấm ở vùng đông bắc Catalonia cũng như ở một số thị trấn và hạt trên khắp đất nước.

Hãy thận trọng khi nhắc đến chế độ độc tài phát xít của Francisco Franco, người cai trị Tây Ban Nha từ 1939 đến 1975, cũng như cuộc Nội chiến 1936–1939. Đây là một quá khứ đau thương, vì Franco cai trị Tây Ban Nha bằng bàn tay sắt, hành quyết nhiều người Tây Ban Nha vi phạm các đạo luật phản dân chủ của chế độ. Đó cũng là một thời kỳ tăng trưởng kinh tế đáng chú ý trong những năm cuối của chế độ Franco, và một số người Tây Ban Nha lớn tuổi có thể có cái nhìn ủng hộ ông. Lá cờ Cộng hòa (đỏ, vàng, tím, có hoặc không có quốc huy) có thể thấy treo trên các ban công và mua được ở một số cửa hàng lưu niệm. Tuy nhiên, đây không phải một biểu tượng không gây tranh cãi và gắn với chủ nghĩa cánh tả, thường xuất hiện ở các cuộc biểu tình cánh tả. Không biểu tượng nào từ thời Franco bị chính thức cấm, nhưng việc sử dụng hoặc trưng bày chúng gắn với những kẻ cực hữu cực đoan.

Khả năng Catalan độc lập, Basque độc lập, và Galicia độc lập là những vấn đề cực kỳ nhạy cảm đối với nhiều người ở Tây Ban Nha. Bạn nên tránh bàn luận về chúng nếu có thể. Nếu có bất cứ điều gì xoay quanh các chủ đề này được ai đó nêu ra, tốt nhất là giữ thái độ trung lập.

Hầu như mọi người ở Tây Ban Nha, bất kể vùng miền, đều có thể nói tiếng Tây Ban Nha Castilla, dù không phải lúc nào cũng như tiếng mẹ đẻ. Ở Catalonia, một số người Catalan thích hoàn toàn không nói tiếng Tây Ban Nha, và sẽ trả lời những người đối thoại nói tiếng Tây Ban Nha bằng tiếng Catalan; điều này thường là một tuyên ngôn chính trị, chứ không phải do thiếu khả năng tiếng Castilla. Người nước ngoài được nhường nhịn hơn một chút, nhưng vẫn có một số người Catalan thà trò chuyện bằng tiếng Anh còn hơn tiếng Tây Ban Nha nếu đó là những lựa chọn duy nhất để giao tiếp. Tuy nhiều người Tây Ban Nha gốc Castilla xem tiếng Catalan là một phương ngữ của tiếng Tây Ban Nha, người Catalan xem nó là một ngôn ngữ riêng biệt theo đúng nghĩa.

Quy chế chính trị của Gibraltar là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm. Hầu hết người Tây Ban Nha xem Gibraltar là lãnh thổ thuộc chủ quyền Tây Ban Nha đang bị Anh chiếm đóng bất hợp pháp. Mặt khác, hầu hết người Gibraltar vừa là người Anh tự hào vừa là người châu Âu tự hào - một tình huống trở nên khó xử hơn vô cùng bởi Brexit, vốn được thông qua bất chấp sự phản đối gần như nhất trí của người Gibraltar.

Tránh bàn luận về chế độ quân chủ Tây Ban Nha. Nhiều người nhìn chung phản đối hoàng gia Tây Ban Nha, dù có một số người ủng hộ quân chủ kiên định. Do triều đại Bourbon bị đồng nhất với chủ nghĩa tập quyền, những người ủng hộ độc lập Catalan và Basque thường chẳng có lời tốt đẹp nào dành cho họ.

Giao tiếp xã hội

Có một phong tục là hôn lên cả hai má bạn bè, người thân và người quen khi gặp nhau và khi chào tạm biệt. Kiểu hôn này giữa nam với nam chỉ giới hạn ở các thành viên gia đình hoặc bạn rất thân; nếu không, một cái bắt tay chắc chắn được trông đợi thay vào đó (cũng giống như ở Pháp hay Ý).

Người Tây Ban Nha thích duy trì tiếp xúc thân thể khi nói chuyện, như đặt tay lên vai bạn, vỗ lưng bạn, v.v. Những điều này nên được hiểu là dấu hiệu của tình bạn, được thực hiện giữa họ hàng, bạn thân và đồng nghiệp.

Người Tây Ban Nha có lẽ sẽ cảm thấy thoải mái bên bạn nhanh hơn các dân tộc châu Âu khác, và bạn thậm chí có thể nhận được một bình luận khiếm nhã hay thậm chí một lời chửi (cabrón) như một lời chào ngay sau khi gặp ai đó trong môi trường thân mật, đặc biệt nếu đó là một người trẻ hoặc một nam giới. Bạn không nên cảm thấy bị xúc phạm vì điều này, vì nó được hiểu như bằng chứng cho thấy bạn có mối quan hệ thân thiết đến mức có thể trêu đùa nhau mà không hệ lụy gì.

Bạn nên đáp lại bằng một bình luận tương tự (đừng bao giờ nói điều gì nghiêm trọng hay điều gì thực sự làm tổn thương người đó) hoặc chỉ cần chào lại họ. Tuy nhiên, đừng đi khắp nơi chửi người ta, vì bạn cũng sẽ gặp những người không thích điều đó. Với tư cách người nước ngoài, khuyên bạn đừng bao giờ làm điều này trước, mà chỉ chờ đến khi bạn nhận được nó. Nói chung, bản năng của bạn sẽ phân biệt được giữa một trò đùa và một sự gây hấn thực sự.

Khi ở trên xe, người già và phụ nữ mang thai luôn ngồi ở ghế phụ (ghế trước cạnh tài xế), trừ khi họ yêu cầu khác đi.

Người Tây Ban Nha không đúng giờ như người Bắc Âu, nhưng nhìn chung bạn được trông đợi đến muộn không quá mười phút, và việc đúng giờ sẽ luôn được đón nhận tích cực. Việc đúng giờ đặc biệt quan trọng trong lần đầu bạn gặp ai đó. Theo quy tắc kinh nghiệm, bạn nên trông đợi người ta đúng giờ hơn khi bạn đi về phía bắc và kém đúng giờ hơn khi bạn đi về phía nam.

Nếu bạn ở nhà một người Tây Ban Nha, hãy mang theo giày để đi trong nhà như dép lê. Đi chân trần quanh nhà bị xem là mất vệ sinh. Đi tất có thể chấp nhận được ở nhà một người bạn thân, nhưng bạn nên luôn hỏi trước.

Phụ nữ có thể tắm nắng để ngực trần ở các bãi biển, nhưng việc khỏa thân hoàn toàn chỉ được thực hiện ở những bãi biển “tùy chọn trang phục” hoặc bãi biển khỏa thân.

Ăn và uống

Trong bữa trưa hoặc bữa tối, người Tây Ban Nha không bắt đầu ăn cho đến khi mọi người đã ngồi vào chỗ và sẵn sàng ăn. Tương tự, họ không rời bàn cho đến khi mọi người ăn xong. Cách cư xử trên bàn ăn ngoài ra thì tiêu chuẩn và thân mật, dù điều này cũng tùy thuộc vào nơi bạn ăn. Khi hóa đơn đến, việc trả đều nhau là phổ biến, bất kể số lượng hay giá tiền mỗi người đã dùng (pagar a escote).

Khi người Tây Ban Nha nhận một món quà hoặc được mời một đồ uống hay một bữa ăn, họ thường từ chối một lúc, để không tỏ ra tham lam. Điều này đôi khi làm nảy sinh tranh cãi giữa những người đặc biệt khách sáo, nhưng nó được xem là lịch sự. Hãy nhớ mời nhiều hơn một lần (đến lần thứ ba, hẳn đã khá rõ liệu họ có nhận hay không). Mặt khác, nếu bạn quan tâm đến lời mời, hãy lịch sự mỉm cười và từ chối, nói rằng bạn không muốn làm phiền, v.v., nhưng rồi xuôi theo và nhận khi họ khăng khăng.

Người Tây Ban Nha hiếm khi uống hay ăn ngoài đường phố. Quán bar hiếm khi cung cấp lựa chọn đồ ăn mang đi, nhưng “tapas” thì dễ kiếm. Việc mang đồ ăn thừa từ nhà hàng về nhà không phổ biến nhưng phần nào ít bị dị nghị hơn trước. Người ta gọi “un taper” (bắt nguồn từ “Tupperware”) hoặc “una caja”. Người Tây Ban Nha lớn tuổi vẫn có khả năng nhăn mặt với việc này. Việc tỏ ra say xỉn nơi công cộng nhìn chung bị nhăn mặt phản đối.

Xoay xở

Một di sản kỳ lạ của thời Franco là Tây Ban Nha đã theo Giờ Trung Âu kể từ năm 1940, dù phần lớn đất nước nằm ngay phía nam của Vương quốc Anh và Ireland. Điều này giải thích vì sao trong số người Tây Ban Nha, giờ ăn trưa thường vào khoảng 13:00 và 14:30 (có thể muộn đến 15:15), còn giờ ăn tối là giữa 20:30 và 21:30. Vào những dịp đặc biệt, bữa tối có thể muộn đến 22:00. Bữa trưa được xem là bữa lớn nhất và quan trọng nhất trong ngày.

Nếu bạn thấy một nhà hàng phục vụ bữa sáng lúc 7:00, bữa trưa lúc 12:00 và bữa tối lúc 18:00, đó có thể là một cái bẫy du khách nhắm vào du khách Anh và Mỹ. Điều tương tự cũng có thể nói về những nhà hàng phục vụ paella cho bữa tối, vì món này theo truyền thống được phục vụ cho bữa trưa.

Hầu như tất cả các cơ sở kinh doanh nhỏ đều đóng cửa giữa 14:30 và 17:00, nên hãy lên kế hoạch mua sắm và tham quan cho phù hợp. Tuy nhiên, các trung tâm thương mại và siêu thị thường mở cửa từ 09:30 đến 21:00 hoặc 22:00, và ở các thành phố lớn hơn, một số cửa hàng mở cửa 24 giờ mỗi ngày, thường do người nhập cư Trung Quốc làm chủ.

Các thành phố Tây Ban Nha có thể ồn ào ở một số khu vực; bạn có thể nên kiểm tra trước khi đặt phòng.

Kết nối

Wi-Fi

Các điểm Wi-Fi ở quán bar và quán cà phê có sẵn cho khách hàng, và hầu hết khách sạn cung cấp kết nối Wi-Fi (ít nhất ở khu vực chung) cho khách của họ.

Hãy chú ý đến an ninh khi sử dụng laptop, máy tính bảng hoặc điện thoại ở nơi ngoài trời.

Số điện thoại

Kể từ năm 1998, tiền tố mã vùng được bao gồm trong số điện thoại Tây Ban Nha, nên 9xx xxx xxx có thể được gọi là +34 9xx xxx xxx. Các số không có mã vùng cũng có thể được gọi tương tự, với số trong nước chỉ cần thêm tiền tố +34. Tiền tố cho các cuộc gọi quốc tế từ Tây Ban Nha đã đổi thành 00 (với điện thoại di động, chỉ cần dùng ”+”). Một số số tính phí cao và số gọi miễn phí không thể gọi được từ nước ngoài.

Tranh chấp về các số của Gibraltar đã kết thúc vào năm 2007; nay Gibraltar có thể được gọi tới với tiền tố +350 như từ mọi nơi khác.

Các tiền tố 80x và 90x, với x≠0, dành cho những số có thể đắt đỏ (tính phí cao). Tiền tố 807 dành cho các dịch vụ chuyên môn (như tư vấn pháp lý hoặc y tế) trả tiền qua hóa đơn điện thoại. Các tiền tố 901 và 902 được nhiều doanh nghiệp lớn sử dụng, nhưng chúng thường đắt, đặc biệt là 902, vì chúng không nằm trong các gói trọn gói mà hầu hết nhà mạng áp dụng. Chúng bị một số nhà mạng chặn. 800 và 900 là tiền tố cho các số gọi miễn phí. 90x và 80x không thể gọi được từ bên ngoài Tây Ban Nha.

Điện thoại di động và thẻ SIM

Điện thoại di động giá rẻ (dưới €50) kèm một số phút gọi trả trước được bán ở bất kỳ cửa hàng nhà mạng nào và có thể mua mà không cần nhiều thủ tục (thường yêu cầu giấy tờ tùy thân). Việc nạp tiền sau đó được thực hiện bằng cách mua thẻ cào từ các cửa hàng nhỏ “Frutos Secos”, siêu thị, điểm bán hàng tự động (thường thấy ở các cửa hàng thuốc lá) hoặc kiosk – việc nạp tiền qua Web hoặc ATM không hoạt động với thẻ tín dụng nước ngoài.

Đối với những điện thoại được hỗ trợ và đã mở khóa, một local SIM hoặc một eSIM là một lựa chọn khác.

Ba mạng điện thoại di động ở Tây Ban Nha là Vodafone, Movistar, Orange và Yoigo.

Gọi điện giá rẻ

“Locutorios” (cửa hàng gọi điện) có nhiều ở các thành phố lớn hơn và những địa điểm du lịch. Ở Madrid hay Toledo, rất dễ tìm thấy một cái. Việc gọi điện từ “Locutorios” thường rẻ hơn nhiều, đặc biệt là gọi quốc tế (thường thực hiện qua VoIP). Chúng thường là một lựa chọn tốt để gọi về nhà. Thẻ gọi trả trước cho các cuộc gọi quốc tế giá rẻ có sẵn rộng rãi ở các sạp báo hoặc cửa hàng tạp hóa quanh thành phố. Hãy hỏi mua một “tarjeta telefonica”.

Bài phỏng theo Spain trên Wikivoyage, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.