Quảng Ngãi

Quảng Ngãi đáng đi vì ba thứ mà chỗ khác ở miền Trung không có cùng lúc: khu chứng tích Sơn Mỹ — nơi xảy ra vụ thảm sát Mỹ Lai năm 1968, bãi Mỹ Khê dài và vắng, và cửa ngõ ra đảo Lý Sơn. Đây là thành phố tỉnh lỵ bình thường, không có phố cổ, không có đèn lồng, không có “checkin” dựng sẵn. Nếu bạn đi du lịch để chụp ảnh đẹp và ăn nhà hàng có menu tiếng Anh thì bỏ qua, Hội An và Đà Nẵng cách đây vài giờ xe. Nếu bạn đi vì lịch sử chiến tranh, vì biển vắng, hoặc vì Lý Sơn thì Quảng Ngãi xứng đáng dừng chân.

Tổng quan

Quảng Ngãi kẹp giữa dãy Trường Sơn ở phía tây và Biển Đông ở phía đông. Địa hình tỉnh gói đủ núi, đồng bằng, ven biển và đảo ngoài khơi trong một khoảng cách rất ngắn — từ trung tâm thành phố ra biển chỉ khoảng 15 km, còn lên vùng cao Ba Tơ, Sơn Hà thì mất chưa tới nửa ngày.

Thành phố từng bị chính người dân của nó xem là chỗ để đi khỏi: không có gì, không ai ghé, khách Bắc – Nam chạy thẳng qua. Điều đó thay đổi khi khu kinh tế Dung Quất và nhà máy lọc dầu đi vào hoạt động. Tiền dầu khí kéo theo khách sạn, quán cà phê ven sông và nhà hàng trung – cao cấp. Theo Wikivoyage, dân số thành phố khoảng 302.000 người (số liệu 2018) — con số này đã cũ và ranh giới hành chính từ đó tới nay có thay đổi, nên đừng dùng nó để tính toán gì.

Hệ quả với người đi chơi: cơ sở lưu trú ở Quảng Ngãi được xây cho khách công tác ngành dầu khí và cán bộ đi tỉnh, không phải cho khách du lịch. Phòng sạch, có điều hoà, có wifi, nhưng đừng chờ đợi không khí “homestay” hay dịch vụ tour trong khách sạn. Ngược lại, giá thường dễ chịu hơn Đà Nẵng cùng hạng phòng — cứ so trên Booking trước khi đặt.

Mùa nào đi

Theo Wikivoyage, mùa mưa ở Quảng Ngãi kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12, nóng nhất từ tháng 4 đến tháng 8, mát – lạnh từ tháng 1 đến tháng 3, nhiệt độ trung bình năm khoảng 26°C.

Dịch sang quyết định thực tế:

• Tháng 3 – tháng 5: cửa sổ tốt nhất. Biển lặng, nắng chưa gắt, tàu ra Lý Sơn chạy đều. Nếu chỉ đi Quảng Ngãi một lần trong đời thì chọn khoảng này.
• Tháng 6 – tháng 8: nắng gắt và đông khách nội địa vào cuối tuần. Biển vẫn đẹp, nhưng ra bãi trước 8h hoặc sau 16h, giữa trưa thì vô nghĩa.
• Tháng 9 – tháng 12: mùa mưa bão miền Trung. Đây là rủi ro thật, không phải chuyện thời tiết khó chịu: tàu ra Lý Sơn bị cấm xuất bến khi có gió mạnh, và lệnh cấm có thể kéo dài nhiều ngày. Đừng đặt vé máy bay về sát ngày rời đảo.
• Tháng 1 – tháng 3: mát, ít mưa hơn, biển bắt đầu lặng lại nhưng nước lạnh, tắm không đã.

Quy tắc cứng nếu bạn có kế hoạch ra Lý Sơn trong mùa mưa bão: chừa ít nhất 1 ngày đệm trước chuyến bay hoặc chuyến tàu tiếp theo, và hỏi cảng Sa Kỳ về tình hình chạy tàu ngay buổi sáng hôm ra đảo.

Đi đến

Quảng Ngãi nằm gần đúng nửa đường Bắc – Nam: theo Wikivoyage, cách Hà Nội khoảng 883 km về phía bắc và cách TP.HCM khoảng 838 km về phía nam. Gần hơn là Đà Nẵng khoảng 130 km (chừng 3 giờ chạy) và Hội An khoảng 116 km (chừng 2 giờ rưỡi) — số liệu Wikivoyage, thời gian thực tế phụ thuộc cao tốc và giờ ra vào thành phố.

Đường bộ. Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam đều đi xuyên qua thành phố. Quảng Ngãi cũng là điểm đầu của QL24A nối lên các tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk); QL24B chạy về phía đông bắc nối thành phố với bãi Mỹ Khê, cảng Sa Kỳ và khu kinh tế Dung Quất. Đây là con đường bạn sẽ dùng nhiều nhất.

Xe khách. Có hai bến xe lớn: bến phía nam (đường Lê Thánh Tôn, trong thành phố) và bến phía bắc (khu Sơn Tịnh). Từ hai bến này bắt được xe đi hầu hết các tỉnh. Xe giường nằm chạy đêm Hà Nội – Quảng Ngãi và TP.HCM – Quảng Ngãi rất nhiều; nhược điểm là nhà xe hay trả khách ở rìa quốc lộ lúc 3–4 giờ sáng, nên đặt phòng có nhận khách sớm hoặc chấp nhận ngồi quán cà phê chờ sáng.

Tàu hoả. Ga Quảng Ngãi nằm trên đường Nguyễn Chánh, ngay trong thành phố — đây là cách vào Quảng Ngãi gọn nhất từ Huế, Đà Nẵng hay Quy Nhơn. Trong tỉnh còn 7 ga nhỏ khác dọc tuyến, nhưng khách du lịch gần như luôn xuống ga chính. Không tra giờ tàu ở đây: giờ và giá thay đổi theo mùa, xem app hoặc hỏi quầy ga.

Máy bay. Sân bay gần nhất là Chu Lai (VCL), nằm trong khu kinh tế mở Chu Lai, cách Quảng Ngãi khoảng 40 km về phía bắc, gần thành phố Tam Kỳ. Bay nội địa thì mang CCCD gắn chip là đủ giấy tờ; trẻ em dùng giấy khai sinh hoặc hộ chiếu. Từ sân bay về thành phố đi taxi hoặc xe trung chuyển của hãng bay, hỏi giá trước khi lên xe.

Đường thuỷ. Cảng Dung Quất (cách thành phố khoảng 50 km về đông bắc) là cảng nước sâu công nghiệp, không phải cảng khách. Cảng bạn cần là Sa Kỳ, ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, cách thành phố khoảng 25 km theo QL24B — đây là nơi tàu ra Lý Sơn xuất bến.

Đi lại

Thành phố nhỏ, đi bộ được trong khu trung tâm quanh đường Quang Trung và Hùng Vương. Vấn đề là gần như mọi thứ đáng xem đều nằm ngoài thành phố: bãi biển gần nhất là Mỹ Khê cũng cách 15 km. Không có phương tiện riêng thì bạn kẹt.

Grab, Xanh SM, Be đều hoạt động ở Quảng Ngãi, cả xe máy lẫn ô tô, nhưng độ phủ mỏng hơn Đà Nẵng — ra khỏi thành phố vài cây số là khó gọi xe về. Cách an toàn: đặt xe ô tô theo giờ hoặc thoả thuận với tài xế chờ, chốt giá trước khi đi.

Taxi và xe ôm truyền thống có nhiều quanh bến xe, ga và các điểm khách hay lui tới. Xe ôm không đồng hồ, phải hỏi giá trước.

Xe buýt. Wikivoyage ghi nhận nhiều tuyến xuất phát từ bến chính, xe sơn màu xanh lá, phụ xe thu tiền sòng phẳng đúng giá. Tuyến số 3 chạy dọc QL24B, có ghé khu chứng tích Sơn Mỹ, nhưng tần suất chỉ khoảng 90 phút một chuyến mỗi chiều; giá vé 5.000–13.000 đồng (theo Wikivoyage, số liệu cũ — hỏi lại phụ xe). Đi được, nhưng phải canh giờ về, đừng để lỡ chuyến cuối.

Thuê xe máy là lựa chọn thực dụng nhất nếu bạn quen chạy xe. QL24B rộng, dễ chạy, nhưng có xe tải container ra vào Dung Quất — bám lề phải, đội mũ tử tế, đừng đua với xe container. Ai chưa vững tay lái ở đường quốc lộ thì đọc kinh nghiệm phượt xe máy trước khi quyết định.

Về tiền: VietQR quét được ở hầu hết quán ăn, cà phê, khách sạn trong thành phố, nhưng ở chợ, quán cóc ven QL24B và đặc biệt là trên tàu ra Lý Sơn thì mang tiền mặt lẻ. Không cần eSIM du lịch — dùng SIM Việt Nam bình thường, sóng 4G phủ tốt cả trên đảo.

Xem

Khu chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) là lý do nhiều người nước ngoài biết tới Quảng Ngãi. Đây là nơi tưởng niệm vụ thảm sát dân thường ngày 16/3/1968 trong chiến tranh Việt Nam. Khu chứng tích gồm tượng đài, nền nhà và mương nước được giữ lại, cùng nhà trưng bày hiện vật và ảnh tư liệu. Đi nghiêm túc, ăn mặc kín đáo, không chụp ảnh tạo dáng ở khu tưởng niệm. Dành ít nhất 1 giờ rưỡi. Muốn hiểu bối cảnh rộng hơn thì xem trước bài chiến tranh Việt Nam.

Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi (99 Lê Trung Đình) trưng bày hiện vật văn hoá Sa Huỳnh và Chăm Pa cùng hiện vật của các dân tộc thiểu số trong tỉnh. Sa Huỳnh là nền văn hoá khảo cổ có niên đại rất sớm ở dải đất này — nếu bạn quan tâm khảo cổ thì đây là điểm đáng giá nhất trong nội thành. Nhỏ, đi 45–60 phút là hết.

Bãi Mỹ Khê cách thành phố khoảng 15 km về đông bắc, cách khu chứng tích Sơn Mỹ chừng 2 km. Bãi dài khoảng 8 km, cát trắng mịn, phía sau là rừng dương chạy dài. Đây là bãi biển đẹp nhất trong bán kính gần thành phố và vẫn còn vắng vào ngày thường. Lưu ý: đừng nhầm với bãi Mỹ Khê của Đà Nẵng — trùng tên, khác tỉnh, khác hoàn toàn về dịch vụ. Đối chiếu thêm ở top bãi biển Việt Nam.

Đảo Lý Sơn cách cảng Sa Kỳ khoảng 26 km (14 hải lý), diện tích chừng 10 km², được gọi là “vương quốc tỏi” của miền Trung. Trên đảo có dấu vết văn hoá Sa Huỳnh và Chăm Pa, chùa Hang, đình làng An Hải, nhà trưng bày Hoàng Sa, và hai miệng núi lửa Giếng Tiền và Thới Lới. Dân đảo sống bằng trồng tỏi và đi biển. Leo Thới Lới lúc chiều muộn là cảnh đáng nhớ nhất chuyến đi. Đừng đi Lý Sơn về trong ngày — sáng ra, chiều về nghĩa là bạn chỉ kịp chạy xe điện một vòng rồi lên tàu.

Vườn Ba Tơ và các di tích cách mạng vùng cao phía tây tỉnh dành cho người có thời gian và quan tâm lịch sử kháng chiến; khách đi ngắn ngày nên bỏ.

Làm

Danh sách việc làm ở Quảng Ngãi ngắn và trung thực là như sau.

Đi tuyến lịch sử nửa ngày. Sáng chạy QL24B ra Sơn Mỹ, ở lại khu chứng tích 1,5–2 giờ, rồi ra Mỹ Khê tắm và ăn trưa hải sản ngay bãi. Đây là nửa ngày có nội dung nhất mà Quảng Ngãi cho bạn.

Đi Lý Sơn 2 đêm. Ngày 1 ra đảo, chạy xe điện hoặc thuê xe máy vòng đảo lớn. Ngày 2 leo Thới Lới, xem miệng núi lửa Giếng Tiền, ra cánh đồng tỏi, chiều tắm ở bãi phía bắc. Sáng ngày 3 lên tàu về. Đảo Bé (An Bình) đi thêm bằng ca nô nhỏ nếu biển lặng.

Ngồi cà phê ven sông Trà Khúc. Bờ sông hai bên cầu Trà Khúc là nơi thành phố dồn tiền vào nhiều nhất: quán cà phê, đường dạo, khách sạn. Cuối chiều ra đây là cách xem người Quảng Ngãi sống, không phải cách xem cảnh đẹp.

Lên Tây Nguyên bằng QL24. Nếu bạn đi xe máy dài ngày, Quảng Ngãi là điểm bẻ hướng rất hợp lý: từ biển leo thẳng lên Kon Tum trong một ngày chạy, qua đèo và rừng, gần như không có khách du lịch trên đường.

Cái không nên kỳ vọng: đời sống về đêm. Thành phố ngủ sớm, quán xá đóng cửa quanh 22h, phố đi bộ không có.

Ăn

Ẩm thực Quảng Ngãi mạnh ở đồ bình dân và hải sản, yếu ở nhà hàng có concept.

• Don — món phải ăn. Don là loài nhuyễn thể nhỏ ở sông Trà Khúc, nấu thành bát nước dùng trong, ngọt thanh, ăn kèm bánh tráng nướng bóp vụn và ớt xiêm. Rẻ, ăn sáng, chỉ ngon ở đúng Quảng Ngãi.
• Cá bống sông Trà kho tiêu — đặc sản tỉnh, mặn đậm, ăn với cơm trắng. Mua hũ mang về làm quà được.
• Ram bắp (chả ram nhân bắp) và bánh xèo kiểu Quảng — bán ở quán vỉa hè buổi chiều.
• Kẹo gương, mạch nha, đường phèn — bộ quà đặc sản kinh điển của tỉnh, bán đầy ở chợ Quảng Ngãi.
• Hải sản Mỹ Khê và Sa Kỳ — mực, cá, ốc; ăn ở quán ngay bãi, hỏi giá theo ký trước khi gọi.
• Tỏi Lý Sơn — mua trên đảo, cả tỏi thường lẫn tỏi một nhánh (tỏi cô đơn). Tỏi cô đơn bị làm giả nhiều ở đất liền, mua tại vườn hoặc chỗ quen.

Cà phê và bánh mì ngon dễ tìm quanh vòng xoay gần ga (khu Trần Quốc Toản – Trần Phú) suốt cả ngày. Muốn hiểu hệ ẩm thực miền Trung rộng hơn thì đọc ẩm thực Việt Nam.

Ngủ

Khách sạn tập trung trên hai trục chính là Quang Trung và Hùng Vương; quanh bến xe đường Lê Thánh Tôn có nhiều nhà nghỉ giá thấp. Nhóm phòng tốt nhất trong thành phố là các khách sạn ven sông ở hai đầu cầu Trà Khúc — xây cho khách công tác ngành dầu khí nên tiện nghi đầy đủ và có bộ phận hỗ trợ đặt xe, đặt vé.

Chọn thế nào:

• Ở trung tâm nếu bạn đi tàu hoặc xe khách, không có xe riêng, và chỉ ở 1 đêm.
• Ở ven sông Trà Khúc nếu muốn phòng chất lượng cao nhất tỉnh với giá thấp hơn Đà Nẵng.
• Ở ngay Mỹ Khê nếu mục tiêu là biển; có resort ven bãi và vài nhà nghỉ nhỏ, nhưng tối thì không có gì để làm ngoài khu nghỉ.
• Ở Lý Sơn nếu ra đảo — homestay và khách sạn nhỏ trên đảo lớn, đặt trước vào cuối tuần hè vì đảo hết phòng rất nhanh.

Giá phòng cuối tuần và dịp lễ cao hơn ngày thường rõ rệt, nhất là mùa hè. So giá và xem ảnh phòng thật trên Booking trước khi đi. Đừng tin số giá cụ thể trong bất kỳ bài viết cũ nào, kể cả bản Wikivoyage gốc — các mức USD ghi ở đó có từ 2017–2020 và đã lạc hậu.

An toàn

Quảng Ngãi an toàn ở mức bình thường của một tỉnh lỵ Việt Nam. Ba rủi ro thật cần để ý:

Giao thông. QL1 và QL24B có mật độ xe tải, container ra vào Dung Quất rất cao. Đây là nguy cơ lớn hơn mọi thứ khác cộng lại. Không chạy xe máy ban đêm trên quốc lộ.

Biển. Mỹ Khê là bãi biển hở, không phải bãi tắm được canh gác đầy đủ quanh năm. Có dòng rip (dòng chảy xa bờ) vào mùa gió. Tắm gần bờ, tắm nơi có người địa phương tắm, không xuống nước sau khi uống bia.

Thời tiết mùa mưa bão. Từ tháng 9 đến tháng 12 có bão và lũ. Nếu đang ở Lý Sơn khi có tin bão, đừng cố ép nhà tàu chạy — bạn có thể kẹt lại đảo vài ngày, chuẩn bị sẵn thuốc men và tiền mặt.

Ngoài ra: khu chứng tích Sơn Mỹ là nơi tưởng niệm nạn nhân, giữ thái độ đúng mực. Ở vùng đồi núi phía tây tỉnh, không rời đường mòn và không sờ vào vật kim loại lạ — di chứng bom mìn chưa nổ vẫn còn ở nhiều tỉnh miền Trung. Chuẩn bị chung cho chuyến đi xem danh sách chuẩn bị.

Hợp với ai

Hợp: người quan tâm lịch sử chiến tranh Việt Nam; dân phượt xe máy đi trục Bắc – Nam hoặc bẻ hướng lên Tây Nguyên; người muốn ra Lý Sơn; gia đình muốn biển vắng, giá mềm, không cần dịch vụ cao cấp.

Không hợp: người đi nghỉ dưỡng cao cấp; khách muốn phố cổ, chợ đêm, nightlife; nhóm bạn trẻ đi chụp ảnh theo trend; người chỉ có 3–4 ngày cho cả miền Trung (dùng thời gian đó cho Hội An – Huế thì hơn).

Điểm đến khác quanh Quảng Ngãi

Ba điểm dưới đây không nằm trong tỉnh Quảng Ngãi, nhưng cùng nằm trên trục QL24 lên Tây Nguyên mà bài này đã nhắc ở mục “Làm” — hợp với người đi xe máy dài ngày, không hợp với khách chỉ ghé Quảng Ngãi vài ngày.

Măng Đen là thị trấn nghỉ dưỡng vùng cao thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, nằm ở độ cao hơn 1.000 m nên khí hậu mát quanh năm, khác hẳn cái nóng ven biển Quảng Ngãi. Thị trấn có rừng thông, vài hồ và thác nước, được ví như “Đà Lạt của Kon Tum”. Từ Quảng Ngãi lên đây đi theo QL24 rồi rẽ vào tỉnh lộ, mất trọn một ngày chạy xe.

Nhà rông Kon Klor, Kon Tum, là nhà rông truyền thống của người Ba Na, dựng bên bờ sông Đăk Bla ngay cạnh cầu treo Kon Klor ở thành phố Kon Tum. Đây là một trong những nhà rông lớn và được biết đến nhiều nhất Tây Nguyên, mái cao vút theo kiểu kiến trúc gỗ - tre truyền thống, đứng cạnh sông tạo khung cảnh đặc trưng của vùng.

Ngã ba Đông Dương là khu vực cột mốc biên giới ba nước tại huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, nơi đường biên Việt Nam, Lào và Campuchia gặp nhau — gần cửa khẩu quốc tế Bờ Y. Đây là điểm dân phượt xe máy hay tìm tới để chụp ảnh cột mốc ba biên, nhưng đường khá xa và không có dịch vụ du lịch dựng sẵn; ai đi thì chuẩn bị trước về đường sá và giấy tờ vùng biên.

Quảng Ngãi thường là điểm dừng giữa đường. Từ đây:

• Bắc: Hội An, Đà Nẵng, Huế — cụm di sản dày nhất miền Trung.
• Nam: Quy Nhơn rồi vào Nam Trung Bộ.
• Tây: Kon Tum, Pleiku theo QL24 lên Tây Nguyên.
• Ngoài khơi: Lý Sơn, đi từ cảng Sa Kỳ.

Xem thêm tổng quan vùng ở miền Trung và cách tính ngân sách ở chi phí.

Bài phỏng theo Quảng Ngãi trên Wikivoyage, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.